☰
✕

Category Archives: Leite

Carne, Leite, Portada destacado

Pradeiras e cultivos forraxeiros máis resistentes á seca: alternativas en Galicia

Leave a comment
Praderías secas este pasado mes de agosto no interior de Galicia Con escasas precipitacións desde o mes de xuño, a calor do verán fixo mella nos pastos e pradeiras de moitas zonas do interior de Galicia, que se ven totalmente secas. É o momento de facer actuacións de resementeira, pero tamén de “lanzar ideas e busca de alternativas para non estar a expensas do tempo”, afirma Juan Valladares, do CIAM. “Os raigrases ingleses non aguantan a seca do verán. Hai que empezar a investigar outras solucións. Cando se fai pastoreo, o manexo do gando pode influir no estado da pradeira, pero cando ven unha seca forte as gramíneas estánse comprometendo”, recoñece. Por iso, di, é necesario buscar alternativas ás combinacións habituais de raigrás inglés e trevo branco.  “O raigrás inglés aguanta mal. Hai que irse a recuperar as antigas variedades de gramíneas, como pode ser o dactilo”, propón.
O raigrás inglés aguanta mal a seca; hai que recuperar antigas variedades de gramíneas como o dactilo
En canto ás leguminosas, recomenda a combinación con trevo violeta. “Ten raíz máis profunda e aguanta máis a seca que o trevo branco. O problema do violeta é que dura dous anos e no terceiro ano xa se vén abaixo”, aclara. Resementeiras                          Unha consecuencia da alteración das condicións climatolóxicas é que para manter a pradeira e a súa produción forraxeira, ben sexa para pasto ou para ensilar, é preciso realizar actuacións de mantemento no outono. “Cando o raigrás se vén abaixo, obríganos a facer resementeiras de raigrás nesta época, ben mediante sementeira directa ou ben en superficie, para poder volver ter produción de raigrás na primavera. E coa introdución de trevo violeta tamén pasa un pouco o mesmo, xa que hai que botalo case todos os anos para que non nos desapareza da pradeira. Iso ao final é un gasto”, evidencia.
O trevo violeta ten raíz máis profunda e aguanta mellor a seca que o trevo branco pero obriga a resementar cada tres anos
A estratexia de rexenerar pradeiras secas mediante a técnica tradicional de repartir semente e logo botar xurro por enriba para garantir o grao de humidade mínimo que permita a súa xerminación pode servir para recuperar as variedades de herba perdidas pola seca no verán, pero non soluciona o problema de fondo. “Garantes ter pradeira para a primavera, pero sabendo que no verán seguinte vas a ter o mesmo problema”, insiste Juan. Para dispoñer de algo de herba cando o raigrás desaparece pola seca, o técnico do CIAM recomenda sementar o raigrás en combinación con trevo violeta, porque “o raigrás aguanta na primavera e o trevo violeta resiste máis no verán. A miña recomendación sería buscar variedades de raíz profunda, que aguantan máis a seca”, reitera. Menor dixestibilidade e produción de leite Con todo, hai que saber que “as plantas resistentes á seca son plantas que tardan en ceder a auga ao ambiente, polo tanto son plantas fibrosas e menos dixestibles”, aclara. Esta perda de dixestibilidade, sexa vía pastoreo, inxesta en verde no pesebre, ou vía silo na ración, leva aparellada inevitablemente unha perda na produción de leite por parte da vaca.  
As plantas resistentes á seca son plantas fibrosas que tardan en ceder a auga ao ambiente
Por este motivo, nos cultivos de inverno en rotación co millo considera que “hai que manter o raigrás mesturado con leguminosas, vén sexan trevos ou vezas”. Neses casos, como no verán se faría cultivo de millo, poderían manterse no cultivo de inverno as pradeiras anuais actuais, cun grande aporte proteico á ración. Dactilo Sen embargo, nas pradeiras permanentes que padecen a seca no verán, habería que estudar outras posibilidades. Á hora de valorar a introdución de especies de pradeira máis resistentes ao estrés hídrico en substitución do raigrás, Juan di que “das que coñecemos agora aquí, o dáctilo sería unha das alternativas”.  
O dactilo baixa a dixestibilidade un 20 ou 30% con respecto ao raigrás, e polo tanto, tamén a produción de leite
“O dactilo é unha gramínea que funciona ben no verán pero ten pouca dixestibilidade. Séguese usando algo en carne pero os gandeiros de leite xa a descartaron fai tempo por este motivo, porque o dactilo baixa a dixestibilidade un 20 ou 30%, e polo tanto, tamén a produción de leite”, di. Achicoria e chantaxe Na procura de pradeiras máis resistentes o CIAM vai facer durante os próximos dous anos un ensaio liderado por Cesar Resch con distintos tipo de mesturas que levan achicoria, chantaxe, e dáctilo para comparar os seus resultados coa mestura tradicional de raigrás inglés con trevo branco. “Queremos ver como se comportan agronomicamente, como se dan e que rendementos obtemos, e tamén como aguantan a nova climatoloxía dos veráns en Galicia, con altas temperaturas e baixas precipitacións e que cando veñen as chuvias son torrenciais”, describe Juan. A intención do CIAM é sementar estas pradeiras de proba este outono para dar a comer ás vacas esa herba a partir de marzo e abril do ano que vén e ver non só as posibilidades agronómicas, senón tamén o efecto na vaca. “A priori, son especies con menos dixestibilidade e, polo tanto, menor produción de leite”, avanzan. Alfalfa Outra posibilidade a valorar en función da zona sería a alfalfa. Probáronse fai 10 anos en Mabegondo con bos resultados e hai ganderías na provincia da Coruña, como Ugasma SL ou Agrociocende SC, situadas no concello de Boimorto, que levan anos botándoa como cultivo proteico de produción na propia explotación, como alternativa á compra de soia ou colza.   Alfalfa é unha leguminosa perenne de raíz profunda que require terreos neutros, con pH por enriba de 6. “Iso obrígache a encalar”, recoñece Juan. “Na zona costeira tes que estar encalando cada dous anos para controlar a acidez do chan, pero no interior de Lugo dáse perfectamente. É un cultivo interesante para ensilado ”, afirma.
Os ecotipos de alfalfa procedentes de Aragón e Tierra de Campos danse ben en Galicia
E mesmo como pasto tamén é interesante, di. “Aquí o tema é que sementas alfalfa pero vanche saír tamén outras cousas. En Castela sementas alfalfa e sáeche só alfalfa. Para pastoreo iso non é malo, porque non interesa que sexa un alfalfar puro, así non tes problemas metabólicos na vaca por exceso de proteína”, explica. A alfalfa permite facer entre 3 e 5 cortes ao ano e aguanta sen desaparecer 4 ou 5 anos. Hai distintos ecotipos de alfalfa, que son as que se cultivan no norte de España (en zonas de Valladolid, Aragón e Lleida principalmente).

“En zonas como Lalín, Sarria ou Chantada van ter que sementar algunhas parcelas a millo e outras a xirasol”

Cultivo de xirasol en Granxa Xustás SL, en Cospeito O cambio climático obriga a buscar pradeiras permanentes para pastoreo ou ensilado máis resistentes á seca, pero tamén a adaptar os cultivos de verán en función da zona e o tipo de solo. “Sobre iso pouco se leva feito e pouco se está a facer en Galicia”, recoñece Juan Valladares. A estratexia xeralizada das explotacións leiteiras segue a pasar polo cultivo de millo, este ano con escasos rendementos e baixa calidade nutricional nalgunhas zonas. “Este ano funcionaron ben as sementeiras tardías. O problema é o mes de xullo e este ano non choveu nada. Pero iso non o sabes, normalmente tes máis garantías cando sementas cedo porque garantes a humidade necesaria para unha boa nascencia”, razoa.
Nas zonas límite onde o millo non vai xa ben hai que probar novos cultivos
Como alternativa ao millo forraxeiro xorden outros cultivos como o sorgo, o xirasol, o pasto de Sudán ou os híbridos de sorgo con pasto de Sudán, pero practicamente inexistentes ou moi minoritarios a día de hoxe en Galicia.  “Nas zonas límite onde o millo non vai xa ben hai que probar estes novos cultivos e estase probando pouco. En comarcas coma o Deza, Chantada ou Sarria van ter que mirar de botar algunhas parcelas de millo e outras de xirasol”, di Juan.
As variedades actuais no mercado de xirasol ou sorgo non están traballadas xeneticamente para vacún de leite
Pero moitas destas novas alternativas de cultivos de verán non están especificamente dirixidas á produción forraxeira. “Cando empezamos cos ensaios de xirasol e sorgo vimos que as variedades actuais no mercado de xirasol ou sorgo non están traballadas xeneticamente para vacún de leite, no caso do xirasol porque se traballa o aceite oleico e no caso do sorgo porque e un cultivo que se dirixe a porcos e avicultura pero non a rumiantes”, aclara. Variedades de millo tolerantes ao estrés hídrico Como primeira opción, antes do cambio de cultivo, Juan recomenda buscar millos resistes á seca para estas zonas onde a climatoloxía compromete o stay green da planta. “Hai novas variedades de millo que toleran ben o estrés hídrico; cada ano están máis presentes nos catálogos de sementes das casas comerciais”, di.
Onde vai ben o millo, a preferencia é sempre botar millo
Ao igual que acontece no caso do dactilo comparado co raigrás, “calquera planta que sexa resistente ao estrés hídrico é menos dixestible; pásalle ao sorgo, ao xirasol ou ao pasto de Sudán”, advirte. Regos estratéxicos                                    Unha segunda recomendación tralo cambio de variedade de millo por unha resistente á seca, sería contar con infraestruturas de rega capaces de salvar un ano complicado coma este. Son os chamados regos estratéxicos para millo. “Levamos moitos anos recomendando iso desde o CIAM. En caso de que non chovera o necesario, habería que facer unha rega 10 días antes da floración para asegurar a floración e outro durante a floración para asegurar o cuallado do froito. E en caso de seca na primavera, un ao inicio para asegurar a nascencia se fose necesario”, detalla Juan.
Conséguense incrementos de 2 toneladas por hectárea regando antes da floración e no cuallado da espiga
Mabegondo fixo durante dous anos ensaio comparando o resultado de realizar un e dous regos estratéxicos (un 10 días antes da floración e outro para o enchido do gran) en comparación con parcelas nas que non se regaba. Nas fincas nas que se aplicaba 1 rego incrementábase o rendemento por hectárea en 0,7 toneladas e con 2 regos chegábase a melloras de 2 toneladas por hectárea. “Os resultados son interesantes e significativos, a pesar de que os anos nos que se fixo o ensaio foran normais, non faron anos secos. É dicir, isto nun ano bo de precipitacións, nun ano complicado a diferenza sería moito maior”, defende.
Habería que valorar o custo de facer unha balsa para auga comparado co custo de ter que mercar forraxe
Para poder levar a cabo este tipo de regas de emerxencia, que garanten ter produción de millo asegurada nun ano especialmente difícil climatoloxicamente coma este, o  primeiro é dispoñer de auga. “Hai que acumulala do inverno, en balsas que recollan a auga das baixantes do establo, por exemplo das baixantes. É máis rápido e doado facer unha balsa de auga na propia explotación que empezar con permisos de Augas de Galicia ou da Confederación Hidrográfica para captacións de pozos, fontes ou regatos. E logo habería que bombeala, mediante aspersión ou mediante goteo ás parcelas do millo”, explica. “Un ano coma este habería que facer contas, porque moitas explotacións van ter que mercar millo e habería que valorar o custo desa forraxe comparado co custo de ter unha balsa, unha bomba e as mangueiras. Facer unha balsa na propia explotación é a solución máis doada. Non parece unha solución moi cara e garánteche ter unha produción asegurada”, conclúe.   Xirasol En canto aos cultivos alternativos en substitución do millo para zonas límite e terreos difíciles (solos lixeiros e areosos que perden con rapidez a humidade), o xirasol é un dos que Juan defende como “máis interesante”.   “Fai anos falábase de que o xirasol tiña unha proteína moi alta, do 18%, pero non é así, a proteína do xirasol anda entre o 8 e o 9%, algo por enriba da do millo, pero non moito máis. A diferenza está en que o millo equivale a 8 UFL e o xirasol pode chegar a 1 UFL se agardas que o gran estea formado, porque ten aceite, entre o 15 e o 18% de aceite. Iso tamén obriga a que teña que ir mesturado con algo na ración para diluílo, porque a vaca máis do 6% de aceite non o tolera”, advirte. Mesturado na ración con silo de millo, a proporción idónea para a mestura sería dúas partes de millo por unha de xirasol.
O xirasol é máis resistente ao estrés hídrico que o millo; é unha alternativa interesante
Un dos hándicaps do xirasol é que existen poucos xirasois forraxeiros e a maioría das variedades comerciais actuais están xeneticamente modificadas para producir aceite oleico. “Para alimentación de gando vacún non nos interesa o aceite oleico, senón o linoleico, que a vaca transforma en ácido linoleico conxugado (CLA), que é cardiosaudable, igual que no liño”, aclara.
Para alimentación de gando vacún non nos interesa o aceite oleico, senón o linoleico
O xirasol é máis resistente ao estrés hídrico, pero menos produtivo que o millo. “O millo produce 14 toneladas de materia seca por hectárea, mentres que o xirasol produce 10, é dicir, un terzo menos. Pero como leva aceite, produce un terzo menos pero ten un 20% máis de UFL, polo que en rendemento leiteiro podería ser máis ou menos equiparable”, matiza. Para que acade o 15-18% de aceite habería que agardar 4-5 semanas despois da floración para recollelo. Ese seria o momento idóneo para o ensilado. Se se pasa a pipa endurece e perde dixestibilidade.
O momento ideal para o ensilado sería entre 4 e 5 semanas despois da floración
O xirasol require ademais duns coñecementos agronómicos específicos e dun manexo no silo diferente ao do millo. “A cabeza do xirasol en terras con pouca fertilidade queda pequena, pero se ten moita fertilidade a cabeza é moi grande e iso é un problema para as colleitadoras porque tende a caer cara fóra á hora da recollida. E para pisar no silo tamén é máis difícil porque patina a maquinaria”, explica. Unha solución sería ensilalo mesturado co millo, como fai a gandería Granxa Xustás SL, de Cospeito. Para ensílalo solo habería que embutilo como cando se fai o pastone, porque resulta moi difícil de manexar nun silo convencional de trincheira. Sorgo No caso do sorgo existe aínda menos experiencia en Galicia que no caso do xirasol. “Noutros países europeos estase traballando moito o sorgo en gran para animais monogástricos (porcos, aves) pero para forraxe en rumiantes moi pouco”, lamenta Juan. “Podería ser un cultivo interesante pero os sorgos que hai no mercado hoxe son menos dixestibles e teñen unha cantidade enerxética semellante ao millo, polo tanto en UFL están por debaixo do millo”, aclara. Pero en determinadas zonas pode resultar mellor deixar de plantar millo e apostar por unha alternativa de cultivo máis adaptada á climatoloxía da zona. “En Sandiás, na comarca da Limia, levamos 3 anos sementando sorgo, xirasol e millo. O xirasol é o que mellor responde, o millo por detrás e o sorgo é o que peor resulta. En cambio, en Mabegondo dáse ben, pero onde vai o millo, a preferencia sempre é botar millo”, defende.
Leite, Portada 2 columnas

Lactalis España e a USC impulsan unha cátedra para acelerar a innovación do sector gandeiro galego

Leave a comment
Representantes da USC e de Lactalis durante a presentación da nova Cátedra A USC e Lactalis España acaban de poñer en marcha a Cátedra USC-Lactalis España de Innovación e Emprendemento Gandeiro, unha iniciativa orientada a fortalecer a colaboración entre universidade, empresa e sector primario para impulsar a innovación, a formación e a transferencia de coñecemento ao servizo da transformación e competitividade da cadea láctea e das explotacións gandeiras. A nova Cátedra nace nun momento clave para o sector, marcado por desafíos como a remuda xeracional, a necesidade de mellorar a competitividade das explotacións, a incorporación de novas tecnoloxías, a transición cara a modelos produtivos máis sostibles e a adaptación ás novas demandas sociais e regulatorias. A reitora da USC, Rosa M. Crujeiras, e José Sáez, director de Lactalis Compras y Suministros, destacaron durante a presentación a importancia de reforzar os vínculos entre o ámbito académico e o tecido produtivo para contribuír ao desenvolvemento de solucións innovadoras que axuden a construír unha gandería máis resiliente, eficiente e preparada para afrontar os retos do futuro.
Para unha universidade pública, a relación co territorio é unha responsabilidade; ten que formar, investigar e xerar coñecemento, pero tamén ten que poñer esas capacidades ao servizo da sociedade (Rosa Crujeiras)
“Unha iniciativa como esta encaixa moi ben coa vocación do Campus Terra e coa vontade da USC de reforzar a conexión entre as nosas capacidades de investigación e formación e as necesidades da nosa contorna. Para unha universidade pública, esta relación co territorio é tamén unha responsabilidade. A Universidade de Santiago de Compostela ten que formar, investigar e xerar coñecemento, pero tamén ten que poñer esas capacidades ao servizo da sociedad", destacou a reitora. "E iso significa colaborar coas institucións, coas empresas e cos sectores produtivos para contribuír a afrontar os retos que temos diante. Neste caso, ademais, estamos a falar dun sector especialmente importante para Galicia e para esta provincia. Esta Cátedra presenta, sen dúbida, un percorrido interesante e prometedor. Temos unha relación previa que nos permite partir dunha experiencia compartida, temos unha empresa cunha presenza moi importante en Galicia, temos capacidades universitarias vinculadas ao ámbito agrogandeiro e temos, sobre todo, retos concretos sobre os que traballar”, sinalou a reitora da USC, Rosa María Crujeiras.
A colaboración entre Lactalis e a USC forma parte xa dunha traxectoria compartida de máis de 15 anos traballando xuntos para achegar coñecemento e ferramentas que axuden aos gandeiros a afrontar os desafíos do presente e do futuro (José Sáez)
A Cátedra, que dirixirá o profesor da USC Javier Bueno Lema, aspira a converterse nun espazo permanente de encontro entre investigadores, estudantes, profesionais e gandeiros, facilitando a transferencia de coñecemento desde a universidade cara á realidade das explotacións e promovendo a incorporación das últimas innovacións científicas e técnicas ao sector. Entre os seus obxectivos atópanse a promoción de actividades formativas especializadas, o impulso á investigación aplicada e o desenvolvemento de iniciativas que contribúan a atraer talento cara ao medio rural e reforzar a competitividade dun sector estratéxico para Galicia. Formación e innovación con impacto directo no sector A Cátedra inicia a súa actividade con dous proxectos que reflicten o espírito de colaboración entre universidade e empresa que inspira esta iniciativa. Por unha banda, Lactalis España participará no Máster de Produción de Leite da USC, incorporando a profesionais da compañía ao equipo docente para compartir coñecementos e experiencia en ámbitos como o benestar animal, a sustentabilidade ou a descarbonización das explotacións gandeiras. O obxectivo é achegar aos estudantes a realidade do sector e contribuír á formación dos profesionais que deberán liderar a súa transformación nos próximos anos. Doutra banda, a USC e Lactalis España desenvolveron conxuntamente o Manual de Boas prácticas no Manexo do Vacún de Leite, elaborado por especialistas da Facultade de Veterinaria de Lugo e profesionais da compañía.
A Cátedra aspira a facilitar a transferencia de coñecemento desde a Universidade cara á realidade das explotacións
A publicación, que será presentada nas próximas semanas, reúne recomendacións prácticas e coñecemento científico actualizado en ámbitos como a bioseguridade, o benestar animal, a alimentación, a calidade do leite, a xestión das explotacións e a sustentabilidade ambiental. Concibido como unha ferramenta útil e aplicada, o manual busca contribuír á mellora continua das explotacións gandeiras e facilitar a transferencia de coñecemento desde a universidade cara ao conxunto do sector. Estas dúas iniciativas constitúen o punto de partida dunha folla de roteiro máis amplo que permitirá desenvolver novas actividades de formación, investigación, innovación e divulgación orientadas a reforzar a competitividade e sustentabilidade da gandería galega. Unha colaboración desde hai máis de 15 anos A creación da Cátedra dá continuidade a unha relación de colaboración entre a USC e Lactalis que se remonta a máis de quince anos. Ao longo deste período, ambas as entidades traballaron conxuntamente en proxectos vinculados á calidade do leite, a formación técnica, a transferencia de coñecemento e o desenvolvemento de ferramentas dirixidas a apoiar a mellora continua das explotacións gandeiras. “A colaboración entre Lactalis e a USC forma parte xa dunha traxectoria compartida de máis de quince anos traballando xuntos para achegar coñecemento e ferramentas que axuden aos gandeiros para afrontar os desafíos do presente e do futuro. A creación desta Cátedra representa un novo paso nese camiño, cunha ambición aínda maior: impulsar o talento, a innovación e a transferencia de coñecemento para contribuír á transformación e competitividade do sector gandeiro galego”, afirmou José Sáez, director de Lactalis Compras y Suministros. A elaboración do novo Manual de Boas prácticas no Manexo do Vacún de Leite constitúe un dos últimos fitos dunha traxectoria compartida que reflicte o compromiso de ambas as organizacións coa innovación, a profesionalización e o futuro do sector primario galego.

Compromiso compartido con Galicia e co medio rural

José Sáez (Lactalis) e Rosa Crujeiras (USC), durante a presentación da nova Cátedra A posta en marcha desta iniciativa reforza o compromiso histórico de ambas as institucións con Galicia e co desenvolvemento dun sector gandeiro máis innovador, competitivo e sostible. Para Lactalis España, Galicia representa un territorio estratéxico. Alén de ser a orixe da súa actividade en España, a comunidade é hoxe a súa principal zona de aprovisionamento de leite, con preto de 500 millóns de litros recolleitos a 893 ganderías de 128 municipios galegos, e un dos principais piares da súa actividade industrial. A compañía mantén dous centros de produción en Vilalba e Nadela, que xeran 340 empregos directos e recibiron en 2025 un investimento superior a 6 millóns de euros para reforzar a súa competitividade e capacidade de innovación. Así mesmo, realizou compras por valor de máis de 240 millóns de euros a 1.047 provedores galegos, contribuíndo ao dinamismo económico da comunidade e ao desenvolvemento do medio rural.
Para Lactalis España, Galicia representa un territorio estratéxico e a súa principal zona de aprovisionamento de leite
Este compromiso esténdese tamén ao futuro do sector, a través de iniciativas orientadas a impulsar a sustentabilidade, o benestar animal e a innovación nas explotacións. Neste contexto, a nova Cátedra representa unha oportunidade para seguir fortalecendo a colaboración entre universidade e empresa e contribuír ao desenvolvemento do coñecemento, o talento e a transferencia de innovación cara a un sector esencial para Galicia. Lactalis: presenza en Galicia desde 1983 Lactalis é líder mundial en produtos lácteos, con presenza en 150 países, máis de 85.500 colaboradores e 267 centros de produción. En España opera desde 1983 con 8 plantas industriais (6 delas en municipios de menos de 25.000 habitantes) e 2.679 profesionais. Colabora con 1.405 explotacións gandeiras en 13 comunidades autónomas, recollendo 963 millóns de litros de leite en 2024, o 98,9 % deles certificados en Benestar Animal. A súa actividade estrutúrase en unidades de negocio especializadas: Lactalis Puleva (líder en leite e nutrición), Lactalis Forlasa (queixos), Lactalis Foodservice (canle profesional), Lactalis Nutrición (produtos infantís e clínicos) e a joint venture Lactalis Nestlé (iogures e sobremesas). Conta con marcas como Puleva, Président, Galbani, Flor de Esgueva ou El Ventero, así como coas xestionadas pola joint venture Lactalis Nestlé, como La Lechera, Yogures Nestlé, Nescafé Latte ou YAOS, que están presentes en máis de 12 millóns de fogares. Cunha combinación equilibrada por categorías, Lactalis aposta pola sustentabilidade en toda a cadea de valor láctea, pola economía circular e pola descarbonización, con obxectivos climáticos validados pola SBTi. Pola súa banda, a Universidade de Santiago de Compostela (USC) é unha das institucións académicas de referencia en España, con máis de cinco séculos de historia e unha recoñecida actividade docente, investigadora e de transferencia de coñecemento. A través dos seus campus de Santiago e Lugo, impulsa a formación de profesionais e o desenvolvemento de solucións innovadoras para responder aos principais retos económicos, sociais e ambientais. A USC mantén unha estreita vinculación co sector agroalimentario e co medio rural, especialmente a través do Campus Terra de Lugo, promovendo iniciativas que conectan coñecemento, innovación e desenvolvemento territorial.
Carne, Leite, Portada arriba dereita

As gandeiras e gandeiros galegos reclaman adaptar o Plan de Abonado ao minifundio

Leave a comment
O Colectivo de Gandeiras e Gandeiros Galegos reclama unha adaptación efectiva do Plan de Abonado á estrutura parcelaria da comunidade e máis medios públicos para facilitar o cumprimento da normativa de fertilización sustentable. O sector comparte os obxectivos de protección do solo e das augas, pero advirte de que a aplicación das novas obrigas pode supor unha carga económica e administrativa desproporcionada para as pequenas explotacións. A obriga de dispoñer dun plan de abonado entrou en vigor, con carácter xeral, o pasado 1 de setembro, no marco do Real Decreto 1051/2022, modificado polo Real Decreto 934/2025. Para o sector, a principal dificultade está na aplicación dunha norma nun territorio marcado polo minifundio e por unha elevada fragmentación das parcelas. Segundo os datos do Fondo Español de Garantía Agraria (FEGA), na campaña da PAC de 2025 declararonse en Galicia 1.240.640 parcelas, correspondentes a unhas 22.100 explotacións e 470.318 hectáreas. Isto supón unha media de 56 parcelas por explotación. Ademais, o SIGPAC rexistra arredor de 16 millóns de recintos na comunidade, a cifra máis elevada de España. As gandeiras e gandeiros valoran algunhas das modificacións introducidas polo Real Decreto 934/2025, como o adiamento de determinadas obrigas, a exclusión dos pastos non fertilizados e de pequenas explotacións de secaño ou autoconsumo, ou a posibilidade de manter o caderno de explotación en papel. Porén, consideran necesario completar estas adaptacións. Entre as súas principais demandas figura elevar os limiares de exención, tanto para as analíticas de solo como para a elaboración do propio plan de abonado, tendo en conta o tamaño das unidades produtivas galegas. O colectivo reclama tamén que o asesoramento técnico, que será esixible en 2027 nas zonas vulnerables e en 2028 no resto, sexa público, gratuíto e presencial, apoiado na rede autonómica de investigación e extensión agraria. Outra das peticións é integrar a ferramenta gratuíta de cálculo dos plans co SIGPAC e co Rexistro de Explotacións Agrarias (REA), evitando a introdución manual de numerosos recintos. Finalmente, solicitan unha moratoria sancionadora mentres non estean plenamente operativas a ferramenta de cálculo e as guías oficiais de mostraxe e análise de solos. O sector insiste en que quere cumprir coa normativa e contribuír á protección do territorio, pero reclama que as obrigas sexan proporcionadas á realidade das explotacións galegas e que conten co apoio público necesario.
Leite, Portada 2 columnas

“Un exceso de almidón pode levar a que se utilice a totalidade para gañar masa corporal e non para producir leite”

Leave a comment
O Dr. Luiz Ferraretto obtuvo a súa licenciatura en Ciencia Animal pola Universidade Estatal de São Paulo (Brasil). Inmediatamente despois incorporouse á Universidade de Wisconsin-Madison para realizar unhas prácticas, un máster e un doutoramento en Ciencias Lácteas, con especialización en nutrición láctea aplicada e calidade da forraxe. Ferraretto incorporouse ao Instituto de Investigación Agrícola William H. Miner como investigador asociado postdoutoral e traballou como profesor adxunto de Nutrición Gandeira na Universidade de Florida. Actualmente, é profesor asociado e especialista en extensión de nutrición de ruminantes no Departamento de Ciencias Animais e Lácteas da Universidade de Wisconsin-Madison. Na súa ponte no congreso da Asociación Nacional de Especialistas en Medicina Bovina de España (ANEMBE) falou sobre nutrición e manexo de gando leiteiro con especial atención á modulación da fermentación da ensilaxe para minimizar perdas e reducir a presenza de microorganismos indexables. Os retos da ensilaxe “A ensilaxe é un ingrediente fundamental na alimentación de bovinos de carne e de leite en case todo o mundo. Aínda que é un método máis que contrastado para a conservación de forraxes, os produtores enfróntanse a unha ampla variedade de desafíos á hora de producir, colleitar e almacenar a forraxe en condicións óptimas”, dixo o profesor. Ditos desafíos, explicou Ferraretto, teñen que ver principalmente coa fermentación adecuada, as perdas de materia seca (MS) e a contaminación da ensilaxe con micotoxinas. Todo iso redunda noutra redución do valor nutritivo das forraxes no silo.
O manexo das ensilaxes é o principal reto ao que se enfróntanse os gandeiros de bovino en todo o mundo
“As perdas de MS e de nutrientes danse durante as fases de produción, fermentación e subministración da ensilaxe. É certo que algunhas perdas son inevitables, pero hai estudos onde se analizaron granxas nas que unha xestión deficiente incrementou as perdas de MS ata un 60 %. Iso é inasumible”, sinalou Ferraretto. O profesor Ferraretto foi un dos relatores no congreso de ANEMBE celebrado en Valladolid Esa xestión deficiente acaba traducíndose noutra menor eficiencia alimentaria, xa que cada unidade porcentual de MS perdida representa unha unidade porcentual de alimento que non pode transformarse en produtos cárnicos nin lácteos. Ferraretto estimou que a perda de MS durante a produción e conservación de forraxes supón custos superiores a 1.000 millóns de dólares a nivel mundial. Incluso en ensilaxes correctamente xestionadas, as levaduras e os mofos que sobreviven á fermentación anaerobia poden proliferar rapidamente tras a apertura do silo, o que reduce a estabilidade aeróbica. “O reconto de mofos na ensilaxe correlaciónase positivamente coas perdas de MS. Cando o silo alcanza un estado de anaerobiose, os microorganismos facultativos e meirande parte anaerobios proliferan e fermentan o substrato dispoñible, especialmente os azucres solubles.”
A incorrecta xestión das ensilaxes supón 1.000 millóns de dólares en perdas anuais para o sector
En condicións ideais, as bacterias ácido-lácticas fermentan estes azucres, producindo ácido láctico e ácido acético, o que provoca unha diminución do pH e permite alcanzar unha fase estable de fermentación da ensilaxe. Pero en condicións non ideais -presenza de osíxeno, forraxes con elevada capacidade tampón ou escasa dispoñibilidade de substratos fermentables para as bacterias- outros microorganismos indesexables, como os clostridios, as enterobacterias e as levaduras, poden proliferar durante a fase inicial de fermentación da ensilaxe, o que incrementa as perdas. Ferraretto indicou que, nesas circunstancias desfavorables, pode ser beneficioso para os gandeiros o uso de inoculantes bacterianos homofermentativos, que conteñen bacterias como por exemplo a Lactiplantibacillus plantarum. “Outras bacterias como a Lacticaseibacillus casei, Enterococcus faecium e especies de Pediococcus meirande parte producen ácido láctico e demostraron mellorar a recuperación de MS e reducir eficazmente o pH da ensilaxe, ao tempo que promoven unha rápida acidificación que contribúe a reducir a fermentación clostridial.”
A inoculación controlada e calibrada de determinadas bacterias axuda a corrixir os parámetros de calidade e salubridade do silo
Uso de inoculantes bacterianos A fermentación clostridial asóciase cunha redución do consumo de alimento e con problemas sanitarios nas vacas. Un posible inconveniente dos inoculantes bacterianos estaría na diminución da estabilidade aeróbica. Calquera técnica de ensilaxe ten que ter en conta os efectos da exposición ao osíxeno “A avaliación dos cambios que se producen tras a exposición ao osíxeno durante a subministración da ensilaxe resulta crucial para a preservación dos nutrientes e a hixiene da ensilaxe. Incluso en ensilaxes correctamente xestionadas, os levaduras e os mofos que sobreviven á fermentación anaerobia poden proliferar rapidamente tras a apertura do silo.” Así, ademais do efecto directo derivado da perda da MS e dos nutrientes, a ensilaxe deteriorada ou os microorganismos responsables da súa deterioración poden ter outros efectos negativos sobre os ruminantes, como a diminución da palatabilidade, a redución do rendemento produtivo ou as alteracións do estado sanitario.
É necesario utilizar as ferramentas dispoñibles para reducir os efectos da exposición do silo ao osíxeno
Ferraretto considera que algúns destes efectos están relacionados coa proliferación na ensilaxe de microorganismos potencialmente patóxenos ou outros microorganismos indexables, incluída a produción de micotoxinas. “Os inoculantes bacterianos heterofermentativos, que conteñen bacterias capaces de producir tanto ácido láctico como ácido acético, na meirande parte constitúen unha ferramenta eficaz para reducir as poboacións de levaduras e mofos e mellorar a estabilidade aeróbica da ensilaxe.” Emprego do almidón O profesor Ferraretto falou tamén sobre o papel do almidón como fonte de enerxía en vacas leiteiras. “O almidón é o principal carbohidrato de almacenamento dos cereais e constitúe un factor moi importante na formulación de dietas. Sen embargo, a súa xestión e manexo seguen sendo un tema de debate entre os nutricionistas especializados en produtos lácteos.” As causas dese debate están nos resultados dispares obtidos con diferentes produtos que conterían almidón e técnicas de emprego. Unha disparidade que se manifesta, por exemplo, na rápida taxa de degradación ruminal e, en consecuencia, a alta dispoñibilidade de precursores enerxéticos como a glucosa.
O almidón é o carbohidrato máis importante na ración das vacas. Non pode aplicarse nin en exceso nin en defecto
“O almidón pode fermentarse rapidamente polos microorganismos do rume e converterse en ácidos graxos volátiles, con predominio do propionato. O propionato absórbese no torrente sanguíneo, transpórtase ao fígado e utilízase como precursor para a síntese da glucosa. Se non se dixire no rume, o almidón chega ao intestino delgado, onde a maior parte convértese directamente en glucosa pola acción da amilase pancreática.” A cantidade de almidón nos silos ten que ser controlada permanentemente Por lo tanto, a pesar de que as vacas leiteiras non teñen necesidades de almidón establecidas, a suplementación con almidón afecta directamente ao achegamento de glucosa e, en consecuencia, ao rendemento lácteo das vacas leiteiras. As respostas das vacas á concentración de almidón na dieta van variando ao longo das distintas fases da lactación. “En xeral, os resultados dos estudos que avalían os efectos da concentración e a dixestibilidade do almidón na dieta durante o inicio da lactación son inconsistentes. Unha diferenza inferior ao 10 % na concentración de almidón entre a dieta das vacas no período de preparto próximo e a das vacas recén paridas pode considerarse un bo punto de partida.” Sin embargo, expuxo Ferraretto, hai que ser conscientes de que cando se subministran fontes de almidón altamente fermentables -como o millo de alta humidade- a vacas recén paridas, este enfoque pode resultar insuficiente. Nestes casos, recoméndase formular racións cunha baixa concentración de almidón na dieta, de arredor duns 21,5% da MS.
É necesario controlar, antes incluso da ensilaxe, a cantidade de almidón presente no millo
“Ademais, para os nutricionistas que opten por formular dietas con maior concentración de almidón, suxiro aplicar un incremento progresivo para minimizar a incidencia de acidose ruminal subaguda.” Se ben a concentración e dixestibilidade do almidón inflúen positivamente na produción de vacas en pico e en metade de lactación, Ferraretto lembrou que unha concentración excesiva de almidón na dieta, así como unha dixestibilidade demasiado elevada, poden reducir o contido de graxa do leite, o pH ruminal e afectar negativamente á dixestibilidade da fibra. Por ese motivo, o profesor recomenda formular as racións tendo en conta un equilibrio adecuado entre a concentración de almidón na dieta, a fibra fisicamente efectiva -ou unha combinación adecuada de FDN procedente de forraxes e do tamaño de partícula- e a dixestibilidade das fontes de almidón. Gandeiros e nutricionistas teñen que buscar que o almidón se destine a producir leite e non a gañar masa corporal “Durante a fase final da lactación, un achegamento excesivo de almidón pode desprazar a partición enerxética cara á ganancia de peso corporal, incrementando a acumulación de graxa corporal. Polo tanto, pode resultar beneficioso recorrer a outras fontes enerxéticas. Porque a dixestibilidade do almidón varía segundo a materia prima, e un aumento de dita dixestibilidade pode traducirse noutra mellor utilización dos nutrientes e unha redución dos custos de alimentación.”
Un exceso de almidón pode levar a que se utilice a totalidade para gañar masa corporal e non para producir leite
Para aumentar a dixestibilidade do almidón poden empregarse diversas estratexias con ingredientes específicos. “Unha mellor comprensión dos factores que afectan á dispoñibilidade e a dixestión do almidón, en particular a nivel ruminal, pode permitir a formulación de racións máis eficientes e economicamente competitivas.” Con todo, para comprender e mellorar a dixestión do almidón en vacas leiteiras, os especialistas en nutrición sempre deben coñecer determinados aspectos relacionados coas propiedades físicas e químicas do gran de millo. “Hai varios factores que poden alterar a dixestibilidade do almidón do millo como o tamaño medio de partícula, a vitreosidade do endospermo, a humidade no momento da colleita e a duración do proceso de ensilaxe.” Dado que a dixestibilidade total do almidón no tracto dixestivo pode variar (entre 70 e 100 % do almidón inxerido), Ferraretto aposta por realizar avaliacións na propia explotación, como a determinación de almidón fecal e o seguimento da dixestibilidade dos ingredientes utilizados na ración.
O gandeiro e o nutriólogo deben calibrar a cantidade de almidón presente na ración e os seus efectos económicos
“Aínda que nalgunhas zonas a redución do contido de almidón na dieta pode diminuír o custo por unidade de MS, o mellor é avaliar a marxe económica respecto ao custo da alimentación. A avaliación da dixestibilidade do almidón da dieta e dos alimentos ricos en almidón constitúe unha ferramenta práctica para optimizar a súa utilización.”
Leite, Noticias de empresa

Mastatest, un método áxil e fiable para a detección da mamite e o seu tratamento selectivo na granxa

Leave a comment
A mamite é a principal enfermidade nas granxas de vacún de leite. Provoca perdas elevadas nas explotacións e converteuse na principal causa de descarte de animais. Nun contexto de grandes esixencias de redución de antibióticos, Mastatest converteuse nunha ferramenta de diagnóstico imprescindible para poder tomar decisións con respaldo analítico nun tempo récord. O test desenvolvido por Vetoquinol consta de tres partes: “Mastatest contén un analizador, os cartuchos e a plataforma web, onde van quedar almacenados todos os datos das análises realizadas, o que posibilita o seguimento epidemiolóxico da granxa”.
Mastatest permite un uso máis eficiente dos antibióticos utilizados para o tratamento da mamite
Este instrumento analítico permite protocolizar os sistemas de traballo na granxa en relación co diagnóstico e tratamento da mamite, mellorando a comunicación entre os gandeiros e os veterinarios para que a medicación utilizada sexa menos gravosa economicamente, a súa aplicación máis automatizada e a súa efectividade maior. Proceso automatizado e sinxelo de utilizar David Reyero, Marketing Manager da liña de gandería da compañía Vetoquinol, explica que a empresa leva moitos anos traballando nos sistemas de diagnóstico da mamite na granxa. “Comezamos hai máis dunha década con Vetorapid, que era un sistema de cultivo que naquel momento daba moita máis información, e o seguinte paso lóxico era desenvolver algo máis automatizado”, explica. Mastatest é un método analítico fácil de utilizar por parte do persoal da granxa. A ferramenta conta con tres elementos: un cartucho no que se verte a mostra de leite, a unidade analítica e un programa informático no que aparecen os datos. “A principal vantaxe de Mastatest é que en 24 horas recibiremos no noso correo electrónico os resultados da proba, indicándonos cal é o tratamento máis axeitado e se esa vaca se vai ver beneficiada por un antibiótico para curar a súa mamite ou non”, indica.
Acompañamento no proceso: en calquera momento do día sempre hai alguén de Vetoquinol dispoñible para responder ás dúbidas que poidan xurdir na granxa
Cando unha granxa decide iniciar este camiño con Mastatest, o persoal de Vetoquinol realiza un acompañamento constante que comeza no minuto cero, desde a propia instalación e a posta a punto ata a formación para a súa utilización de cara a interpretar os resultados e obter o máximo rendemento das posibilidades que ofrece. Toma de decisións informadas Mastatest é unha ferramenta de apoio á toma de decisións na granxa, permitindo actuar de forma informada. O propio algoritmo do programa extrae as súas conclusións, recomendando os tratamentos máis efectivos ou indicando que non existen vantaxes curativas que xustifiquen a súa administración.
Mastatest lanzouse en toda Europa a finais de 2023 e desde entón realizáronse 70.000 análises, evitando descartar un millón de litros de leite
Os resultados de Mastatest abarcan diferentes parámetros e inclúen practicamente todas as familias bacterianas que interveñen na mamite, ofrecendo unha identificación da bacteria e un test de sensibilidade, con puntos de corte de cada illamento baseados na concentración mínima inhibitoria. Con respecto a un antibiograma, presenta certas vantaxes, xa que os resultados de Mastatest están suxeitos a menor variación de interpretación. Ademais, Mastatest é capaz de indicar se unha bacteria medra ou se estanca. Se se paraliza, poderíase optar por non usar tratamento por non ser necesario. En cambio, se temos desenvolvemento doutro tipo de bacterias, dinos a que antibiótico é sensible e en que concentración. “As taxas de curación son moi elevadas porque nos dirixe ao problema”, recalca David. Aumento das taxas de curación e menos leite descartado A diferenza doutros test do mercado, que requiren de cultivos e incubación de mostras, Mastatest é unha proba moi fácil de preparar, xa que só é necesario tomar unha mostra de leite da vaca, vertela no cartucho e introducila na unidade analítica.
Mastatest permite gañar tempo e lograr unha maior efectividade do tratamento
“Realizamos todo o proceso de incubación na ferramenta, mentres que a ese animal lle poñemos un AINE (medicamento antiinflamatorio non esteroideo). Ao día seguinte, dispoñemos do resultado da proba e, co aval do veterinario, decidimos se seguimos cun AINE ou se cambiamos a un antibiótico cunha sensibilidade axeitada”, concreta David.
A acollida de Mastatest nas ganderías lácteas está sendo moi boa
“Xa temos resultados do uso de Mastatest na granxa: desde o seu lanzamento en toda Europa hai máis de dous anos, realizáronse 70.000 análises. Se se aplicase en todos estes casos o sistema de tratamento selectivo dirixido non sería necesario descartar máis dun millón de litros de leite”, segue explicando. Redución do uso de antibióticos David destaca que este dispositivo de Vetoquinol chegou nun momento crítico para o labor dos veterinarios. “Na actualidade, débense tomar decisións xustificadas sobre a cura na granxa e Mastatest permite implementar esa acción de maneira acreditada. Comproba se a vaca necesita ou non un antibiótico e, se o precisa, escolle o máis axeitado para ese animal”.
No contexto actual de redución de antibióticos, os que se usen deben estar avalados por algún diagnóstico
As probas que proporciona Mastatest permiten clarificar as necesidades dos animais e axustar o tratamento ás posibilidades de curación. Por exemplo, hai bacterias que provocan mamite que son autolimitantes, é dicir, teñen unha cantidade de autocuracións moi elevadas, como a Escherichia coli, que presenta entre un 85 % e un 90 % de curacións por si mesma. Nestes casos o uso dun antibiótico non está xustificado.
Entre o 20% e o 25% dos illamentos que se practican resultan sen crecemento bacteriano e é suficiente con aplicar un antiinflamatorio
O mesmo ocorre nos casos nos que a análise diagnostica ausencia de crecemento. Aproximadamente entre unha cuarta e unha quinta parte de todos os illamentos que se practican son sen crecemento. Nestas circunstancias tampouco está respaldado o uso de antibióticos. “Imos ter o mesmo éxito de curación con eles que simplemente cun AINE (medicamento antiinflamatorio non esteroideo)”, asegura David. É dicir, nestes casos non existen diferenzas entre un tratamento selectivo ou o emprego de antibióticos en saba. Porén, non usar antibióticos nestes casos “provoca unha influencia moi positiva a nivel de granxa, xa que usamos menos medicamentos, descartamos menos leite e melloramos notablemente a rendibilidade da explotación”, destaca.

“A principal vantaxe que lle vexo a Mastatest é a rapidez no diagnóstico e a claridade no resultado”

Román González é o veterinario encargado de SAT Prolesa, unha gandería láctea situada en Sarria (Lugo), que muxide na actualidade 530 vacas tres veces ao día. Utilizan desde hai ano e medio Mastatest para identificar os casos de mamite clínica na explotación, o que os levou a unha mellora nos índices de curación e a unha redución no uso de antibióticos na granxa. “Anteriormente utilizaramos Vetorapid e comezamos con Mastatest en outubro de 2025. É unha ferramenta moito máis intuitiva e precisa que a outra, hai moito menos que interpretar; dá os datos moito máis rápido e de forma moito máis fiable”, destaca. “A principal vantaxe que lle vexo a Mastatest é a rapidez no diagnóstico e a claridade no resultado: ou hai un xerme ou hai dous ou non hai crecemento, e iso permítenos tomar decisións á hora de avaliar o tratamento máis indicado”, valora.
O persoal que realiza o muxido unicamente ten que facer a toma de mostras
“Nosoutros notamos unha redución considerable no uso de antibióticos, xa que agora tratamos menos animais, porque as vacas que teñen un Gram negativo ou unha E-coli non as tratamos con antibiótico e afinamos moito máis os tratamentos porque ao darnos un antibiograma nas mamites clínicas sabemos que antibiótico utilizar en cada momento”, destaca o veterinario responsable de SAT Prolesa.
Leite, Portada Lista

Muritai Holsteins, unha granxa neozelandesa recoñecida pola súa xenética

Leave a comment
Muritai Holsteins é unha prestixiosa granxa de gando vacún leiteiro situada en Tikorangi, na rexión de Taranaki, na illa norte de Nova Zelandia. Esta explotación, dirixida desde hai catro décadas por Wayne e Leanne Taylor, é recoñecida internacionalmente pola súa exitosa cría da familia de vacas "Wattle", que gañou múltiples galardóns. A organización Holstein Friesian NZ, encargada do libro xenealóxico da raza frisona no país, outorga anualmente o título de Vaca do Ano ao animal máis destacado do país. Este premio, coñecido como Trofeo Valden, recaeu 5 anos en vacas da familia Wattle, do rabaño Muritai. "A familia de vacas Muritai 'W' representa arredor do 75% do noso rabaño", explica Wayne, que vende animais a distintas compañías de xenética para a súa incorporación como sementais. Por exemplo, Muritai Omah Wyman (un touro A2A2 nacido no ano 2020) figura no catálogo de CRV ou Muritai Talent Warrior no de Semex.
Muritai Holsteins gañou o prestixioso concurso Valden Cow of the Year en cinco ocasións
Durante moitos anos, Wayne e Leanne participaron en concursos de gando xunto cos seus fillos, conseguindo numerosos galardóns. Porén, debido ao impacto de enfermidades respiratorias como a causada por Mycoplasma bovis e á necesidade de protexer o seu rabaño, abandonaron os concursos e centráronse na cría de gando de alto mérito xenético. “Traballamos intensamente coas dúas principais empresas de inseminación artificial, principalmente con CRV e, nos últimos anos tamén con LIC, xerando touros que se incorporaron aos catálogos de sementais”, comenta Wayne. A excelente liñaxe dos seus animais adoita destacar en poxas, como demostra a venda das súas xovencas de primeira liña por ata $6000 (Dólares Neozelandeses) en certames como Taranaki Holstein-Friesian Branch Sale.
A formación como xuíz é útil no día a día na granxa, porque che axuda a ver os defectos das túas vacas e a corrixilos mediante os apareamentos
Ademais, Wayne participa activamente formando novos gandeiros como xuíces. “As escolas son unha excelente maneira de transmitir coñecementos á próxima xeración de xuíces”, asegura. Wayne, que foi durante 20 anos membro do Comité Holstein Frisian NZ, axudou a dirixir catro escolas de avaliación gandeira en Waikato, Taranaki, Marlborough e South Canterbury. Wayne foi xuíz sénior durante case 20 anos. “As habilidades que desenvolvín como xuíz resultanme moi útiles á hora de analizar as nosas vacas na casa, antes de tomar decisións sobre o apareamento”, afirma. “Comprender os defectos das túas vacas é unha gran vantaxe para calquera explotación leiteira. Proporciónache os coñecementos necesarios para criar vacas aínda mellores”, argumenta. A piques xa de xubilarse, Wayne bota a vista atrás e mostra o seu medo á falta de remuda xeracional. “É un tema sensible. Comezamos en 1985 e a miña paixón son as vacas. Temos dous fillos traballando no sector e espero que algún deles continúe coa granxa”, afirma. Programa de selección de sementais A granxa participa no programa de selección de sementais da asociación de gando frisón de Nova Zelandia desde a súa creación en 1995. “Somos criadores traballando para criadores”. Así describe Wayne esta iniciativa conxunta entre Holstein Friesian NZ e CRV. O programa Genetic Leaders ten como obxectivo avaliar sementais novos dos membros da asociación. Cada ano selecciónanse polo menos seis touros para a súa avaliación como sementais. O equipo escóllese tras un rigoroso proceso de selección que comeza coa nominación de xatos de alto mérito e aos touros que cumpren os requisitos tómaselles unha mostra de ADN para o seu xenotipado.
Nos últimos 15 anos traballamos moito con CRV e LIC para o xenotipado de todo o noso rabaño
Os animais seleccionados alóxanse nas instalacións que a compañía xenética holandesa CRV ten en Nova Zelandia para a extracción de seme e a súa comercialización a nivel internacional. Os propios criadores de touros tamén se benefician do programa, xa que reciben información xenómica de todos os xatos machos seleccionados. Ademais, os criadores cuxos animais son aceptados no equipo de Líderes Xenéticos deben asinar un contrato con CRV. Bos ubres Wayne afirma que as boas ubres se converteron no elemento diferenciador do seu rabaño. “Centrámonos en conseguir bos ubres para que as vacas poidan soportar os maiores niveis de produción que esixe a industria, ademais doutras características como o potencial produtivo ou a fertilidade”, asegura.
O nivel de consanguinidade en Nova Zelandia é do 6%
“O nivel de consanguinidade na raza holstein en Nova Zelandia é do 6%. Somos conscientes diso e tratamos de minimizalo nos acoplamentos porque non queremos comprometer a fertilidade, a saúde e outros problemas derivados da consanguinidade”, indica. “Preocupoume sempre que as liñas de sangue neozelandesas se emparellen demasiado entre si, polo que cando é necesario utilizamos touros de procedencia estranxeira (de EEUU, Canadá e Holanda) non emparentados para lograr diversidade xenética no noso rabaño e evitar deste xeito os problemas xerados pola consanguinidade”, explica. Da kiwi cross á holstein Remolque para suplementación na pradeira ás vacas en produción Ademais, ante a tendencia crecente de que as empresas lácteas paguen máis pola graxa que pola proteína, xurdiu un impulso paralelo por criar gando frisón que non só teña un bo rendemento produtivo, senón que tamén xere un maior contido de graxa. Debido a iso, cruces como o kiwi cross (Holstein x Jersey) aumentaron en Nova Zelandia. Porén, está rexurdindo a demanda de touros holstein destinados á cría de animais de raza pura. “O resto dos gandeiros desta zona tamén están en holstein. Cando empezamos estabamos en kiwi cross, pero fomos seleccionando os nosos touros e vacas holstein para que se fosen adaptando ao sistema de pastoreo e hoxe son vacas eficientes, de tamaño medio e cun peso arredor dos 550 kg”, explica.
Temos vacas eficientes en pastoreo, de tamaño medio e cun peso de arredor de 550 kg
Pola súa boa xenética, Wayne ten un mercado estable e estruturado para os seus xatos debido a que existe demanda. “Na nosa granxa non enviamos os xatos recentemente nacidos ao sacrificio con 4 días. Non optamos pola raza kiwi cross, entre outros motivos, por ese; é unha cuestión de preferencia persoal e un tema candente actualmente na sociedade neozelandesa”, recoñece. Produción de 440 kg de sólidos por vaca ao ano Muritai Holsteins mux unhas 180 vacas, cunha produción media de entre 6.000 e 7.000 litros por vaca ao ano, cun entre un 4 e un 4,5% de graxa e un 3,6-3,7% de proteína. “Eu non penso en litros, porque a min o que me van pagar son os sólidos”, argumenta Wayne. Cada vaca produce unha media de 440 kg de materia seca por lactación e o total da granxa son 80.000 kg de graxa e proteína ao ano.
Ningunha vaca é suficientemente vella se é unha boa vaca
As vacas desta granxa adoitan completar entre 5 e 6 partos, aínda que teñen unha vaca de 15 anos dando leite. “Ningunha vaca é suficientemente vella se é unha boa vaca”, asegura Wayne. “Esa é a miña filosofía e estou particularmente satisfeito desta lonxevidade que temos na granxa”, insiste. Dispositivos para o control da monta Para axudar a controlar os celos, algo difícil en vacas que pasan a maior parte do día no pasto e só veñen á casa dúas veces ao día para muxirse, utilizan desde hai anos o sistema Flash Mate, un dispositivo feito en Nova Zelandia que leva un sensor que se coloca no rabo da vaca ou da xovenca para controlar a monta. “Levamos 30 anos usándoo. Utilizámolo tanto en vacas como en xovencas. É fundamental para traballar con seme sexado. O dispositivo actívase cando se produce a primeira monta da vaca ou xovenca e entón sabemos que no seguinte muxido temos que inseminar ese animal”, indica. Con este sistema conseguen un 75% de éxito nas xovencas, xa que 3 de cada 4 quedan preñadas con seme sexado na primeira inseminación.
Nas dúas últimas semanas da ventá de inseminación poñen seme de carne (charolés e limusín)
O obxectivo desta explotación é lograr unha taxa de preñez media na primeira inseminación do 65% no conxunto do rabaño (vacas e xovencas). Normalmente usa seme sexado nas xovencas e trata de adiantar a primeira inseminación aos 14-15 meses buscando que comecen a producir canto antes. “Outros gandeiros consideran que hai que poñer jersey ás xovencas para ter facilidade de parto, pero eu creo que iso non é acertado porque esa é a cría máis valiosa”, razoa. Só nas dúas últimas semanas da ventá de inseminación poñen seme de carne (charolés e limusín). Recría en pastoreo O manexo do gando en extensivo que realiza esta explotación esténdese tamén á recría, xa que tras o destete (que se produce ás 14-15 semanas con entre 110 e 115 kg) as tenreiras van ao pasto onde se alimentan só de herba. Antes, toman costro fresco tras o parto e ata un máximo de 6 ou 7 litros de lactoreemprazante a medida que van medrando nos boxes nos que pasan 12-13 semanas. Non dan leite de vaca por problemas de diarreas e o leite en po está feito con soro de leite e un produto anticoccidiose que en España está prohibido como tratamento universal preventivo nos animais.
En España hai que demostrar que un tenreiro ten coccidiose para poder dar este tipo de produtos
Teñen tamén feno a libre disposición e, antes do destete, comezan tomando primeiro tacos que levan gran de cereal e alfalfa seca e posteriormente 2 kg de concentrado por día. “Para min é básico que teñan acceso a forraxe desde o inicio para que teñan o rume preparado para o penso”, argumenta Wayne.

20 anos traballando de aparceiros ao 50% cos donos das terras

A vella sala de muxido rotativa xa cumpríu 60 anos e segue funcionando Ao tempo que xestionan o seu propio rabaño de selección xenética baixo o nome de Muritai Holsteins, Wayne e a súa esposa Leanne muxen na actualidade unhas 180 vacas baixo o modelo de share milking, no que se reparten o cheque mensual pola venda do leite coa familia Finer, os seus socios desde hai máis de 20 anos. As vacas son propiedade dos Taylor, pero as instalacións e unhas 70 hectáreas de terreo son achegadas polos Finer, os donos da granxa, xa que os Taylor levan dúas décadas traballando baixo este sistema de aparcería ao 50% con Ian e Janet Finer, os donos da terra e das instalacións. “É un sistema único en Nova Zelandia que non se ve en ningún outro país e que foi o que permitiu que a xente nova se puidese incorporar e progresar sen ter vinculación co sector”, asegura Wayne.
O sistema de muxido compartido permitiu incorporarse a mozos alleos ao sector
Os contratos de muxido compartido renóvanse cada tres anos. As instalacións xa están sobradamente amortizadas. “Temos unicamente un tractor vello e unha sala de muxido rotativa de 60 anos que seguimos usando”, detalla. A luz e os gastos de limpeza páganos Wayne e Leanne, mentres que nos gastos de alimentación do gando e abonado das pradeiras van a medias cos Finer. 500 kg de fertilizante por hectárea ao ano A explotación atópase en Tikorangi, ao norte de Taranaki, a uns cinco quilómetros da costa e conta con 68 hectáreas nunha peza para pasto para as vacas de leite e unha parcela auxiliar doutras 20 hectáreas para a recría, onde tamén fan un corte para silo de herba na primavera (no mes de decembro) e outro de herba seca no verán (no mes de febreiro). “Somos autosuficientes en forraxe”, destaca Wayne. Suplementan a maiores no presebe ás vacas de leite con gran de millo machucado, DDG e melaza de palmiste (aceite de palma importado).
Suplementan con gran de millo, DDG e melaza de palmiste
“Usámolo para darlles un pulo ás vacas ata Nadal, debido á escasa ventá de inseminación que temos. Damos a mesma cantidade a todas as vacas, non discriminamos, arredor de 3,5-4 kg por vaca, nun remolque que imos movendo en función de onde estea o pasto”, explica. As precipitacións alcanzan os 2.000 mm na tempada de choivas, pero teñen un problema importante coa seca no verán. “O solo é volcánico, polo que drena moi ben a auga. No inverno non se encharca aínda que haxa varios días seguidos de precipitacións, pero no verán, nos meses de febreiro e marzo, seca moito”, detalla.
O solo é moi drenante; iso é unha vantaxe no inverno pero seca moito no verán
A quenda de pastoreo pasa de 100 días no inverno a 21 días na primavera. As vacas entran normalmente nas parcelas con 3.000 kg de MS/ha de pasto e sácanas con 1.500 kg MS/ha. O crecemento da herba está controlado por satélite, con medicións dúas veces ao mes do pasto existente en cada parcela. Nos dous meses de inverno nos que non muxen e non existen ingresos que repartir, os Taylor pagan aos Finner unha cantidade económica en concepto de alugueiro dos patios de castigo nos que as vacas están ata que comeza a tempada de partos. Nesas zonas de castigo sae despois moito trevo na primavera e tratan de recoller a herba seca nesas fincas cando o trevo e o raigrás están xa maduros para que a herba seca leve esa semente. “Resementamos de maneira natural. A nosa ferramenta de resiembra é a semente que vai na herba seca. Nestes 20 anos só renovamos as pradeiras unha vez”, explica.
En 20 anos resementamos as pradeiras só unha vez; a nosa ferramenta habitual de resiembra é a herba seca
Realizan análises tanto da herba da pradeira como do solo todos os anos e, en base a eses resultados, reajustan as doses e composición do abonado, realizando dúas aplicacións, no outono e na primavera. Botan entre 400 e 500 kg de fertilizante por hectárea e ano. A composición está baseada en fosfato e potasio. De acordo co dono das terras, nitróxeno tratan de aplicar o menos posible e nas últimas dúas campañas utilizaron un fertilizante natural derivado de restos de peixe que en España está prohibido.
Leite, Portada arriba dereita

Tres estudos sobre a mellora do cultivo de millo en Galicia presentaranse este xoves no CIAM

Leave a comment
O Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo (CIAM – AGACAL) acollerá este xoves, 10 de setembro, a presentación dos resultados parciais de tres proxectos sobre mellora do cultivo do millo en Galicia. En concreto: -Millo para alimentación humana e animal, en colaboración con ADR ÓDEGA, SEMENTARES E PANADERÍA DA CUNHA (FEADER 2024-046B) -Mantemento e conservación dos Recursos Fitoxenéticos do Banco de Xermoplasma do Millo autóctono do CIAM (RA2025-3) -Valor agronómico de variedades comerciais de millo forraxeiro (CD 2025-21) O obxectivo desta xornada é presentar os seguintes temas que se engloban dentro dos proxectos: - o mantemento e multiplicación do Banco de Xermoplasma de millos autóctonos do CIAM (RA2025/3) - a recuperación e mellora de variedades autóctonas de millo gran de interese agrario en Galicia (FEADER 2024/046B) - a avaliación do comportamento dos híbridos forraxeiros experimentais do CIAM ante os desafíos climáticos (FEADER 2024/046B) - a presentación da nova metodoloxía a seguir nos Ensaios de avaliación de híbridos comerciais en Galicia (CD2025-21). Farase un presentación no Salón de actos do CIAM e logo a xornada trasladarase ao campo de ensaios onde a MBG-CSIC, con Pedro Revilla e Rosana Malvar, o CIAM-AGACAL, con José Pombo e Laura Campo, realizará unha presentación, in situ, dos ensaios desta campaña, vendo tanto variedades melloradas de millo gran como híbridos forraxeiros desenvolvidos no CIAM e a MBG. Se o tempo acompaña, ao cabo da xornada, tamén se realizará unha degustación de pans elaborados coas fariñas dos millos avaliados nos ensaios, da man de Panadería da Cunha que tamén participa nun dos proxectos.

Inscricións

Data: Xoves 10 de setembro de 2026 Hora: 11.00 a 14.00 Lugar: Salón de actos do CIAM. Leira de ensaios de millos Localización: AC-542, 15318 Abegondo, A Coruña

Para confirmar asistencia débese cubrir a seguinte folla de inscrición e enviala ao correo ciam.cmr@xunta.gal

Leite, Portada arriba dereita

Continuou a suba da produción de leite en xullo e a baixada de prezo medio

Leave a comment

O último informe de entregas de leite do Ministerio apunta a un mercado do leite que segue a tendencia dos últimos meses. En xullo, volveron medrar as entregas de leite (+ 2,2 %), tanto a nivel estatal como en Galicia, en tanto o prezo medio baixou medio céntimo no conxunto do Estado, e tamén nas granxas galegas.

A nivel de prezos, desde o inicio dos contratos de primavera, en abril, o prezo medio evolucionou en Galicia de 46,4 céntimos a 44,4 en xullo. En España, o último prezo medio é de 46,9 céntimos, se ben trátase dun valor condicionado polo prezo medio galego, pois a maioría de comunidades leiteiras móvense en cifras superiores.

Así, Asturias está en 49,1 céntimos, Cantabria en 48,4 céntimos e Castilla y León en 47,2 céntimos.

A nivel de calidades, entre tanto, Galicia continúa liderando a produción de sólidos a nivel estatal, xunto a Aragón. A media estatal de grasa está en 3,69 e a de proteína en 3,28, mentres as cifras galegas foron de 3,76 e 3,30.

Suba de custos

Desde o sector agrario, as organizacións agrarias e asociacións insistiron nas últimas semanas na necesidade de que as industrias recuperen prezos do leite, tendo en conta a suba dos custos de produción.

Leite

Detectado en Pontevedra o primeiro caso de lingua azul do serotipo 3

Leave a comment
A Consellería do Medio Rural notificou ao Ministerio de Agricultura a detección dun caso positivo de lingua azul do serotipo 3 nunha explotación de gando bovino no concello de Vila de Cruces. Este animal supón o primeiro positivo confirmado da enfermidade na provincia de Pontevedra no que vai de ano 2026. Con este achado, Pontevedra convértese na terceira provincia galega na que se constata a circulación do virus nesta tempada, tras a detección previa de focos dos serotipos 3 e 8 nas provincias da Coruña e Lugo durante os meses de xullo e agosto. Polo momento, Ourense mantense como a única provincia sen casos rexistrados. A alerta saltou grazas ao traballo de vixilancia pasiva do propio titular da granxa, quen ao detectar síntomas sospeitosos no seu gando deu aviso inmediato aos servizos veterinarios oficiais. A confirmación posterior do serotipo 3 foi realizada polo Laboratorio Central de Veterinaria de Algete. Malia que desde o ano 2025 xa non existe un programa estatal de erradicación con vacinación obrigatoria, a Xunta de Galicia insiste na necesidade de vacinar de xeito voluntario as cabanas bovinas e ovinas para conter a propagación do virus. Con este obxectivo, a Consellería mantén a distribución de doses gratuítas contra o serotipo 4 para vacún e ovino, así como contra os serotipos 3 e 8 para o gando ovino, ao ser esta última especie a que adoita presentar cadros clínicos máis graves. As autoridades lembran tamén aos gandeiros a obriga de comunicar calquera sospeita e xestionar as zonas de cría de vectores. Desde a Administración faise un chamamento á tranquilidade, lembrando que a lingua azul é unha enfermidade animal transmisible exclusivamente por picaduras de insectos Culicoides. Non afecta en ningún caso aos seres humanos nin supón risco algún polo consumo de produtos como carne ou leite.
Carne, Leite, Portada Lista

Unhas 12.000 explotacións agrarias galegas terán que contar con plan de abonado

Leave a comment
Desde este 1 de setembro é obrigatorio que todas as explotacións agrarias e gandeiras que traballen máis de 10 hectáreas de superficie e fertilicen con xurro ou abono químico as súas parcelas elaboren un plan de abonado no que teñan en conta o estado do solo e as necesidades do cultivo. Calcúlase que a norma podería afectar a máis de 12.000 explotacións en Galicia. O sector acolle con claro escepticismo a entrada en vigor da norma, tendo en conta que non están aínda dispoñibles as ferramentas anunciadas pola Administración para facilitar ao sector o seu cumprimento,. Esperábanse táboas orientativas cos valores oficiais de referencia para os distintos tipos de xurro ou mapas de solo por zonas xeográficas,, que eviten ter que facer analíticas en todas as parcelas.
O sector considera que serían positivas táboas oficiais orientativas con valores nutricionais de referencia dos distintos tipos de xurro, así como mapas de solos por zonas xeográficas
Até o momento, a elaboración de plans de abonado é algo moi minoritario. Tan só as explotacións de vacún de leite de maior dimensión traballan con este tipo de documentos, elaborados ben polas empresas que lles venden os abonos químicos para fertilizar o millo e a herba ou por asesorías que elaboran proxectos ou lles tramitan a PAC. Axustar as doses ás necesidades reais dos cultivos permite aforrar custos de abonado ás granxas, pero require da realización de analíticas da terra e o xurro que hai pouco quen as faga. É o primeiro paso para poder aplicar unha fertilización eficiente e para que a elaboración dos plans de abonado agora esixidos non quede nun mero trámite burocrático máis, sen resultado nin efectividade real sobre o medio ambiente e o peto das explotacións.
Brais Álvarez. Sindicato Labrego

“A carga burocrática das explotacións vai ser excesiva, sobre todo nas de leite”

Brais Álvarez, secretario de acción sindical do SLG, quéixase de que “a Administración lexisla e obríganos a cumprir cunhas obrigas, pero non temos as ferramentas para cumprir con iso”. Despois de sucesivos adiamentos, asegura, “a data final de entrada en vigor case imposta por Europa e neste tempo de marxe que houbo, a Consellería nunca puxo as ferramentas para que puidera haber un cumprimento e unha implantación real da norma”, insiste. “XEAGA segue funcionando mal e non se formou ao sector”, exemplifica. Pola contra, SATIVUM, a aplicación equivalente ao XEAGA elaborada pola Junta de Castela e León, facilita a elaboración automática de plans de abonado.
SATIVUM, a aplicación da Junta de Castela e León equivalente a XEAGA, permite a elaboración automática de plans de abonado
“Ti metes as parcelas e ten unha capa que xa che xera moitos dos datos que necesitas para elaborar estes plans de abonado. Pedimos fai máis dun ano á Consellería que falara con Castela e León para adaptar XEAGA ou permitir que usemos SATIVUM, pero non podemos usalo porque non ten cargadas as parcelas de aquí. Seguimos sen ter ferramentas nin ter tampouco con quen falar da Administración. Falla a interlocución real que tiña que haber co sector”, quéixase. Sancións importantes O incumprimento da obriga de contar con plans de abonado en explotacións de máis de 10 hectáreas de superficie pode acarrear sancións importantes vía PAC. “A primeira pode ser un 2% pero unha segunda e sucesivas pode supoñer entre un 15 e un 100% de merma na PAC. Non discutimos a implantación da norma, senón os prazos; pedimos que a Administración sexa laxa na aplicación e permita un período de adaptación”, solicita o representante do SLG.
Se a Administración é moi estrita no cumprimento, podémonos atopar con que as granxas teñan descontos da PAC
“O que acabamos facendo moitas veces cando se aproba unha nova norma son documentos salva sancións, en vez de sacarlles rendemento. Vai ser positivo saber o que teño que aportarlle aos meus kiwis ou ás miñas mazas ou se unha granxa de leite lle está botando de máis ao millo. É unha mágoa non traballar isto ben co sector a medio e longo prazo porque é unha oportunidade”, defende. Mapas xenéricos Dentro das novas obrigas establecidas pola norma, “as analíticas é o que máis nos preocupa”, avanza o Sindicato Labrego. “Habería que facer analíticas periódicas a todas as parcelas. Falouse de que se ían facer mapas orientativos sobre as necesidades por zonas en Galicia, serían mapas xenéricos que se poderían usar como punto de partida para elaborar os plans de abonado. É unha promesa da Consellería de fai máis de 2 anos”, lembra. “Non temos ferramentas nin medios suficientes e é inviable facer analíticas en Galicia a máis de medio millón de parcelas que hai inscritas na PAC. Os centros de análise públicos, como poderían ser a USC ou Mabegondo, teñen poucos medios e en laboratorios privados o custo que supón para unha granxa analizar 50 ou 60 parcelas, entre 20-30 euros por analítica, é moi elevado”, di. Caderno de fitosanitarios, a próxima obriga O Sindicato Labrego, que tramita en torno ao 5% das PACs que se cobran en Galicia, mandou un aviso a todos os afiliados informándoos das novas obrigas legais (plan de fertilización, SIGE, caderno dixital) en función das características da granxa. “Estamos comunicando as obrigas que ten cada unha das explotacións, miramos de maneira individual que aspectos tería que cumprir cada unha para que o teñan en conta”, indica Brais, que alerta do aumento da carga administrativa. “A carga burocrática das granxas é brutal, sobre todo as de leite, e con isto aínda se vai incrementar máis”, advirte. “Nós imos elaborar plans de abonado para os nosos afiliados, comezamos a traballar agora a finais de agosto”, avanza. A próxima norma de aplicación para o agro chegará en xaneiro, cando entra en vigor a obriga do caderno de fitosanitarios. Poderá ser dixital ou analóxico, en función do caso. “Non hai coordinación entre a Xunta e o Ministerio. Deberíase ter en conta a realidade do sector e a idade media dos titulares de explotación. Ao sector vitícola, que non ten PAC en Galicia e non está familiarizado tanto coa tramitación burocrática, vai afectarlle de cheo”, advirte.
Javier Iglesias. Unións Agrarias

“Unha terceira parte das explotacións que hai en Galicia veranse obrigadas a elaborar plans de fertilización”

Javier Iglesias, de Unións Agrarias, fai un cálculo aproximado do número de explotacións que en Galicia estarían obrigadas a elaborar plans de abonado anuais para os seus cultivos. “No informe de condicionalidade da PAC do ano 2024 aparecen un total de 13.414 explotacións con máis de 10 ha, poderíanse descontar as que só fan pastoreo e non fertilizan, pero tamén hai que sumar algunha explotación de horta que pode ter regadío. Nós estimamos entre 12.000 e 13.000 explotacións veranse obrigadas a contar con plan de fertilización, unha terceira parte das explotacións que hai en Galicia”, calcula.
Non é malo saber que necesidades temos e o que botamos, pero é un rexistro máis e un trámite máis dentro dos que xa temos
“Esperamos que as sancións non se leven a cabo inicialmente, pero ás explotacións que cobran PAC pode afectarlles nas inspeccións. Dependendo da gravidade e a reiteración, as sancións comezan nun 2% pero poden chegar á totalidade da PAC”, advirte Javier. “Non é malo saber que necesidades temos e o que botamos, pero é un rexistro máis e un trámite máis dentro dos que xa temos”, di. Obriga de analítica para usar purín de terceiros Facer un plan de abonado é un documento relativamente sinxelo, indica. Existe a aplicación gratuíta FertiliCalc, validada polo Ministerio, pero o grado de utilización e cumprimento da norma é moi minoritario até o de agora. “Dentro do Decreto está previsto que as comunidades autónomas desenvolvan unha aplicación para xerar o plan de abonado. Desde a Xunta de Galicia non está dispoñible. O RAX é para cultivo de millo pero non serve para o resto nin cumpre coas expectativas”, asegura.
As explotacións máis grandes si son conscientes desta necesidade e das vantaxes dos plans de abonado
As analíticas de solo esixidas poden agruparse por cultivos e só é necesario repetilas cada 10 anos, pero no caso de utilización de puríns de terceiros requírese que vaia acompañada da correspondente análise para coñecer os seus valores nutricionais. “Tal como establece o decreto, para as granxas de leite e de carne que utilizan puríns de porcino non hai ningunha excepcionalidade, o cal xera uns gastos importantes. A necesidade de ter analítica dos puríns afecta tanto ao que merca como ao que vende, que tampouco pode desfacerse dese xurro sen ter a correspondente analítica”, indica Javier. Sistemas de aplicación de xurro A partir do ano 2028, ademais de dotarse de plans de abonado, as explotacións deberán ter asignado un asesor en materia de fertilización. As casas comerciais son as que están realizando esa labor de asesoramento na actualidade, que a partir do ano que vén se converte en obrigatorio. Unións ten previsto tamén ofrecer ese servizo porque considera que “depender de quen ten intereses económicos na materia non é bo”, opinan. A maiores das restricións ao uso de urea e outras solucións nitroxenadas, está tamén enriba da mesa a cuestión dos sistemas autorizados para abonar con purín. “Non é só cuestión do plan de abonado e o rexistro da fertilización, tamén está enriba da mesa o asunto dos métodos de aplicación. Seguimos dependendo da boa vontade dos inspectores”, recoñece.
A Xunta comprometeuse a elaborar un informe para autorizar o prato invertido. Que foi del?
Javier insiste en que “é materialmente imposible sacar os puríns de todos os pozos que hai en Galicia con cisternas que inxecten o xurro ou teñan tubos colgantes e tamén substituír o parque actual de cisternas convencionais por este tipo de cisternas”. “É certo que non está habendo presión por parte da Administración, pero en calquera momento iso pode cambiar. E hai métodos coma o prato invertido que está demostrado que reducen as emisións e non se está facendo nada para autorizalo e validalo. Había un compromiso por parte da Xunta de Galicia de elaborar un informe e remitilo ao Ministerio para a súa validación, pero non sabemos se se elaborou ou non, se se enviou ou non e cal foi o resultado”, pregunta.  
Adrián Veras. Progando

“Os gandeiros están concienciados e fan un abonado eficiente”

Adrián Veras, da empresa Progando, considera que a elaboración de plans de abonado ten beneficios para as explotacións. “As cousas véñense facendo ben desde fai uns anos. O gandeiros están concienciados sobre a necesidade de facer un abono eficiente. Por aforro económico e por coidado do medio ambiente tratan de sacar o máximo rendemento posible á terra”, asegura. Trala entrada en vigor da norma, a elaboración de plans de abonado será un servizo máis que Progando dará aos seus clientes. “Nós xa o faciamos porque había determinadas industrias leiteiras que llo pedían aos seus gandeiros. Nestlé, por exemplo, xa valoraba estas cousas no prezo do leite e cada vez se vai ter máis en conta”, considera.
Empresas como Nestlé xa pedían plans de abonado das súas granxas proveedoras e valórano cunha prima no prezo do leite
“O caderno de campo xa o estabamos facendo e o plan de abonado é un servizo máis que ofrecemos, polo que non supón moito cambio para nós. E ofrecemos tamén o servizo de analíticas de terras”, explica Adrián. A partir do vindeiro ano será obrigatorio contar cun asesor en fertilización, unha función que neste momento están asumindo en boa medida as empresas que comercializan abonos. “Unha empresa como a nosa sempre busca axudar aos seus clientes e neste caso vai tratar tamén de facilitar o cumprimento da norma”, avanza.
Isabel Arza. Ingeniería Arza

"O plan de abonado é unha previsión anual, non ten por que coincidir co que se aplica finalmente"

Isabel Arza, de Ingeniería Arza, que conta con caderno dixital propio (AZAgro), tamén está familiarizada coa elaboración de plans de abonado, aínda que recoñece que “a día de hoxe en Galicia non hai moito quen faga este tipo de documentos, nin plans de abonado nin rexistros de abonado, que son dúas cousas diferentes”, aclara. “Un é unha previsión anual de cultivos e fertilizantes e outro é o abonado real que se acaba producindo en función de factores como as condicións meteorolóxicas ou os días de pastoreo, no caso de granxas extensivas, xa que 21 días antes de que vaian a pastorear as vacas non podes abonar”, explica.
Unha cousa é o plan de abonado e outra diferente o rexistro de abonos; son dous documentos distintos
No plan de abonado ponse canto abono tes previsto botar en cada finca cada mes, tendo en conta o nitróxeno e o fósforo, e o rexistro é despois o real, aí xa poñemos o día concreto de aplicación e o método utilizado; no caso do purín, por exemplo, quen o aplicou, con que tipo de máquina e se foi con inxectores ou non. O máis habitual é que non coincidan exactamente o plan de abonado e o rexistro de abonado, porque tes que ter en conta a meteoroloxía”, aclara. Avaliacións ambientais Ingeniería Arza está habituada a elaborar plans de abonado. “A nós xa nolo pedían cada vez que facemos un proxecto de ampliación, ao igual que para a elaboración e os seguimentos das autorizacións ambientais integradas, que nós facemos bastante”, explica Isabel. Neste tipo de documentos faise un cálculo de produción de purín e esterco na explotación, en función do número de animais e da súa idade. “Na nosa aplicación sae totalmente automático, temos metidos os datos de número de cabezas, as parcelas e os cultivos e xa fai os cálculos”, destaca.
Nos plans de abonado hai que ter en conta o número de animais por idades para facer unha previsión de xeración de purín e esterco da granxa
O punto de partida son tamén as analíticas de solo. “Calculas as necesidades, o nitróxeno e o fósforo que producen os teus animais e distribúese polas parcelas ao longo do ano en función dos momentos previstos de aplicación: abonado de pradeiras, sementeira do millo, etc. Despois cubrimos as necesidades que faltan con abono químico”, indica. Condicionalidade da PAC Arza tamén é a empresa galega que máis solicitudes de PAC tramita. “As revisións e inspeccións de condicionalidade da PAC fixéronse este ano no mes de agosto, cando aínda non entrara en vigor a obriga normativa, e non pediron na maior parte dos casos os plans de abonado, pero para o ano que vén supoño que xa se esixirán”, prognostica.
De momento imos pedir unha analítica por cultivo nunha finca media, que sexa representativa da explotación e nos anos sucesivos faremos un chequeo por zonas
Cando se usa purín ou esterco doutra explotación é obrigatorio tamén contar cunha análise da composición dese abono orgánico e facer unha estimación das cantidades xestionadas ou aplicadas. “Cando as dúas explotacións están no noso sistema, tanto o produtor como o receptor, xa nos saen automaticamente os datos na aplicación e apúntao aos dous no seu caderno. Cada vez se usa máis xurro de porcino, por exemplo, por parte de granxas de vacún de leite ou de carne. Todo isto xa o temos contemplado no noso caderno dixital, xa é automática a suba de datos e estás xerando o plan de abonado dos dous de forma automática”, aclara Isabel.
  https://www.campogalego.es/entra-en-vigor-la-obligacion-de-contar-con-un-plan-de-fertilizacion-para-las-granjas-de-mas-de-10-hectareas/
Carne, Leite, Portada arriba dereita

Proecogal advirte da falta de forraxes nas granxas ecolóxicas pola seca

Leave a comment

A Asociación de Produtores de Ecolóxico de Galiza (Proecogal) reclama medidas urxentes para facer fronte aos efectos da seca e das elevadas temperaturas nas explotacións ecolóxicas galegas. A falta de pastos e forraxes está a acelerar o esgotamento das reservas destinadas ao inverno, obrigando ás granxas a acudir antes do previsto ao mercado para garantir a alimentación do gando, nun contexto marcado pola escaseza e o incremento xeralizado dos prezos.

Ante esta situación, Proecogal pide ás administracións que habiliten mecanismos excepcionais que permitan autorizar temporalmente o uso de herba seca ou forraxes convencionais de proximidade nas explotacións afectadas pola falta de alimento ecolóxico.

A asociación defende que se trataría dun recurso puntual e moi limitado, aplicado unicamente mentres persistan as circunstancias excepcionais e dentro do marco da normativa europea, co obxectivo de garantir a alimentación dos animais e a continuidade das explotacións.

A entidade xa trasladou esta problemática ao CRAEGA nunha reunión, tras a que o organismo remitiu a cuestión á AGACAL. Proecogal reclama agora unha actuación coordinada de ambos os entes e insiste na necesidade de adoptar decisións antes de que as reservas das explotacións se esgoten completamente.

Ao mesmo tempo, a asociación reclama avanzar nun plan específico de adaptación do sector ecolóxico galego á seca e aos episodios de calor extrema, co obxectivo de afrontar con maior capacidade futuras situacións de estrés climático.

Leite, Portada arriba dereita

Gandeiros portugueses protestan contra a venda de briks de leite francés no país

Leave a comment
A Asociación dos Produtores de Leite de Portugal (APROLEP) critica a comercialización de leite francés en establecementos da cadea Intermarché e reclámalle á distribución e aos consumidores que dean prioridade ao leite e aos produtos lácteos nacionais. Segundo a asociación, son cada vez máis as tendas de Intermarché que venden leite francés a través da marca branca “Top Budget”, identificable polo código “FR” na marca de salubridade. A APROLEP considera que se trata dunha importación “innecesaria” que desvaloriza a produción de leite e o traballo dos agricultores portugueses. A organización critica ademais que estas importacións se produzan ao mesmo tempo que continúan as promocións de leite producido nas Azores, circunstancia que, ao seu xuízo, podería indicar un exceso de embalamento de leite UHT nesa rexión. A situación, segundo a APROLEP, contrasta tamén coa realidade de numerosos produtores da rexión Norte de Portugal, que están sendo obrigados a reducir a súa produción para evitar penalizacións por superar as cantidades contratadas coas cooperativas. A asociación asegura que este escenario está a provocar unha “enorme revolta” entre os agricultores, nun momento no que baixa o prezo do leite pagado ao produtor mentres aumentan os custos de produción, especialmente os do gasóleo, fertilizantes e pensos. Como forma de protesta simbólica, algúns produtores deixaron un primeiro fardo de palla xunto ao establecemento de Intermarché de Vila Nova da Telha, na Maia. A acción pretende transmitir unha mensaxe directa á cadea de distribución: deter as importacións que, segundo os produtores, contribúen a desvalorizar o leite e o traballo dos agricultores portugueses. A APROLEP vén reclamando nos últimos meses tanto á distribución como aos consumidores que dean preferencia ao consumo de leite e produtos lácteos nacionais, argumentando que estes produtos contribúen a alimentar a poboación, dinamizar a economía portuguesa, reducir o déficit comercial e manter os campos cultivados e afastados dos incendios.
Carne, Leite, Portada Lista

Entra en vigor a obriga de contar cun plan de fertilización para as granxas de máis de 10 hectáreas

Leave a comment
As explotacións gandeiras galegas entran nunha nova fase de control burocrático e agronómico, coa obriga de contar cun plan de fertilización por parcela. Despois dos sucesivos adiamentos aplicados polo Goberno central na reforma do Real Decreto de nutrición sostible dos solos agrarios, a marxe de espera rematou. Este martes, 1 de setembro, entra en vigor a obriga de contar cun plan de fertilización ou abonado para a práctica totalidade das explotacións leiteiras e aquelas de carne de máis de 10 hectáreas de superficie que realizan aplicacións de xurro ou abono químico. Esta esixencia, derivada do Real Decreto de Nutrición Sostible de Solos Agrarios (modificado polo RD 934/2025), busca optimizar o uso de insumos, potenciar o abonado orgánico e reducir as emisións e perdas de nitróxeno ao medio ambiente. As ferramentas dixitais e as esixencias analíticas do solo son os dous alicerces técnicos que xeran máis dúbidas entre os produtores ante a nova normativa. Estas analíticas deben incluír de forma obrigatoria parámetros clave como os macronutrientes (Nitróxeno, Fósforo e Potasio) e materia orgánica. Ademais, as explotacións de vacún que manexen grandes volumes están obrigadas a realizar polo menos unha análise anual do valor fertilizante do propio xurro para axustar con precisión as toneladas aplicadas por hectárea.
O incumprimento da normativa podería derivar en penalizacións na PAC
O sector agrogandeiro galego enfróntase así a un novo fito regulatorio dentro do camiño cara á sustentabilidade marcado polo Goberno central e a Unión Europea. Esta medida busca poñer fin ao abonado a ollo, esixindo un cálculo matemático baseado nas necesidades reais do cultivo e nos nutrientes que xa achega o solo ou o propio xurro. A entrada en vigor deste plan supón un reto de xestión para o modelo de explotación familiar galego, moi condicionado polo minifundismo. O manexo burocrático e informático demandará, máis ca nunca, o soporte técnico de persoal externo, ben sexa dos comerciais das empresas de venda de abonos ou das cooperativas, así como a flexibilidade das oficinas agrarias comarcais para evitar sancións nas axudas da PAC. Quen está obrigado? A norma especifica que o plan de abonado debe elaborarse antes do inicio da campaña e recoller as previsións de achegas de nutrientes (orgánicos e minerais) que se van realizar nas parcelas. A continuación, todas as operacións reais realizadas deben anotarse no caderno de explotación no prazo máximo dun mes.
A normativa estatal busca a universalidade, pero inclúe certas excepcións que alivian ás pequenas explotacións
Porén, existen dúas excepcións introducidas na norma pensando nas peculiaridades das pequenas explotacións da Cornixa Cantábrica:
  • As unidades de produción destinadas exclusivamente a pastos onde non se apliquen fertilizantes (non computa o dexeito directo do gando en pastoreo).
  • Explotacións cunha superficie total igual ou inferior a 10 hectáreas, sempre que sexan de secaño ou se dediquen integramente a pastos ou cultivos forraxeiros para autoconsumo.
Que debe conter o Plan de Fertilización? O documento non é un mero trámite administrativo, senón unha folla de ruta agronómica que debe estar dispoñible ante calquera inspección de Medio Rural. O plan, que se pode elaborar mediante ferramentas informáticas validadas ou co apoio de técnicos, ten que reflectir:
  • Previsión de colleita: Estimación do rendemento segundo o cultivo (millo, herba, etc.).
  • Necesidades de Nutrientes: Cálculo detallado de Nitróxeno (N), Fósforo (P) e Potasio (K).
  • Dose e momento: Data prevista de aplicación, tipo de abono (químico, purín ou esterco) e a forma de incorporalo ao solo.
  • Límites ao nitróxeno ureico: Restricións específicas nas doses de urea polas súas elevadas perdas por volatilización á atmosfera.
Asesoramento técnico xeralizado a partir de setembro do 2028 Para o resto, ademais de contar cun Plan de Fertilizacón, o asesoramento técnico en materia de fertilización por parte de profesionais cualificados pasará a ser obrigatorio a partir de setembro de 2027 en zonas vulnerables a nitratos, e en 2028 no resto do territorio galego. Como alternativa, a normativa permite os cálculos realizados por medio dunha ferramenta oficial validada, pero a Consellería do Medio Rural non dispón dunha calculadora de nutrientes propia e exclusiva para a confección automática dos plans, aínda que ten centralizada a xestión do Caderno de Explotación na Plataforma Galega de Información Agraria (XEAGA). A través desta oficina virtual e as súas ferramentas dixitais interconectadas co Rexistro de Explotacións (REAGA), os gandeiros poden cumprir co rexistro obrigatorio de fertilización e xestionar o seu caderno de campo.
O Ministerio valida a aplicación gratuíta FertiliCalc como referente de cálculo
Para o cálculo matemático de necesidades de N-P-K segundo o cultivo e a produción esperada, o Ministerio de Agricultura adoptou formalmente FertiliCalc como o software público de referencia en España. Trátase dunha aplicación de descarga gratuíta (dispoñible para Windows e dispositivos móbiles) deseñada en colaboración con centros de investigación agraria que permite axustar as doses de xurro ou esterco ás necesidades reais do solo. Analíticas de solo O plan de fertilización carece de validez legal e técnica se non se sustenta en datos reais da terra. A normativa establece que as analíticas de solo son obrigatorias para todas as parcelas suxeitas ao plan de abonado. As analíticas deben renovarse periodicamente: en parcelas de regadío é obrigatorio realizar unha analítica completa de solo como mínimo cada 5 anos e en parcelas de secaño como mínimo cada 10 anos.
As analíticas de solo pasan a ser obrigatorias e periódicas, debendo repetirse cada 5 anos en parcelas de regadío e cada 10 en secaño
A lei introduce flexibilidade para evitar afogar economicamente ás granxas cun minifundismo acusado como o galego. Non é necesario facer unha analítica por cada recinto catastral individual. Permítese agrupar as parcelas en "unidades de xestión homoxéneas". Isto significa que se poden agrupar varias fincas nunha mesma mostra se cumpren tres requisitos:
  • Estar nunha zona xeográfica próxima.
  • Ter o mesmo tipo de solo e pendente.
  • Estar destinadas ao mesmo cultivo (por exemplo, todas as parcelas de pradeira permanente ou todas as de rotación millo-herba).
Os laboratorios homologados que realicen estas probas deben certificar, cando menos, os niveis de fósforo, potasio, materia orgánica e o pH do solo, fundamentais para que o técnico valide as doses máximas permitidas.

O xurro como activo clave e a inseguridade xurídica actual nas aplicacións con prato

Para o sector lácteo e cárnico galego, o xurro consolídase legalmente como un fertilizante de alto valor. A normativa obriga a realizar analíticas periódicas do purín e do solo para axustar as cubas ao que a terra pode absorber. Ademais, cómpre lembrar as esixencias mecánicas que seguen vixentes, co obxectivo de frear as perdas de nutrientes e a contaminación dos solos e os cauces fluviais:
  • Prohibición de pratos e abanicos: O reparto tradicional en abanico está prohibido con carácter xeral para evitar a emisión de amoníaco, obrigando ao uso de sistemas de tubos colgantes ou inxectores.
  • Enterrado rápido: Os estercos e puríns aplicados en chans sen cuberta vexetal deben enterrarse nun prazo máximo de 24 horas.
  • Franxas de seguridade: Mantense a prohibición estrita de fertilizar a menos de 5 metros de canles de auga, pozos ou fontes.
A Xunta está a facer a vista gorda ás aplicacións con prato, que están prohibidas
A aplicación de xurro mediante os sistemas tradicionais de prato, abano ou canón está prohibida con carácter xeral. Non obstante, a normativa vixente inclúe criterios específicos que permiten excepcionalmente o seu uso:
  • Pendente do terreo: Permítese en recintos cunha pendente media superior ao 10%.
  • Tamaño da parcela: Autorízase en parcelas cunha superficie inferior a 2 hectáreas.
  • Características da explotación: Pódese aplicar en toda a granxa se os recintos con pendente superior ao 10% superan a metade da superficie total, ou se as terras con pendente igual ou menor ao 10% non suman máis de 2 hectáreas.
  • Casos específicos de microparcelas: Permítese en recintos de superficie inferior a media hectárea, sempre que non sexan lindeiros con outras fincas da mesma propiedade.
Por parte da normativa estatal permítense sistemas alternativos modificados ou tecnoloxías específicas adaptadas á realidade concreta dunha zona, como podería ser o caso do prato invertido en Galicia, pero o seu uso debe estar avalado pola comunidade autónoma mediante informes técnicos e a Xunta de Galicia non deu o paso á súa autorización. A aplicación RAX: A ferramenta da Xunta para o cálculo de nutrintes purín-millo A Consellería do Medio Rural non conta cunha ferramenta informática de carácter universal para todos os cultivos, pero si dispón dunha solución específica moi valorada no sector gandeiro a través da Axencia Galega da Calidade Alimentaria (Agacal). A aplicación RAX é unha ferramenta web deseñada polo Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo especificamente para a fertilización do millo forraxeiro con xurro. Permite ás explotacións calcular de xeito preciso as necesidades de nitróxeno, fósforo e potasio do millo forraxeiro, cruzando os datos co potencial fertilizante do purín propio.
https://www.campogalego.gal/analises-de-solo-e-o-asesoramento-tecnico-van-ser-imprescindibles-para-o-plan-de-abonado/
Carne, Leite, Noticias de empresa

“A fábrica de Delagro fixo o mellor mes da súa historia nun dos anos máis complicados que se lembran”

Leave a comment
José Manuel Díaz, Responsable do Produción e Desenvolvemento Vexetal de Delagro Hai anos que poñen a proba ás empresas. E logo hai anos como leste. As tensións xeopolíticas volveron a tensionar ao máximo a cadea de valor dos fertilizantes, como xa ocorreu en 2022 coa guerra de Ucraína. A iso sumouse unha climatoloxía especialmente complicada, con choivas persistentes que comprimiron a campaña nunha fiestra de tempo mínima. Nese escenario, a fábrica de Delagro nas Pontes non só respondeu: bateu todas as súas marcas. «Grazas a unha excelente labor de compras puidemos garantir a subministración aos nosos socios e clientes nun momento no que o mercado estaba realmente tensionado», explica José Manuel Díaz, Responsable do Produción e Desenvolvemento Vexetal de Delagro. «Ese é o noso compromiso e a nosa razón de ser: que ao gandeiro e ao agricultor nunca lles falte o produto que necesitan, cando o necesitan».

Fórmulas a medida con tempo de resposta garantido

A planta das Pontes é moito máis que unha fábrica de fertilizantes. É un centro de produción flexible no que se elaboran fórmulas a medida cun tempo máximo de resposta desde a entrada do pedido, e no que se envasan produtos para dez marcas diferentes: marcas propias de Delagro, marcas doutros fabricantes que confían nas súas instalacións e maquilas para distribuidores.
Récord histórico de produción mensual en abril.
Todo iso baixo un proceso completamente automatizado que garante que cada mestura saia perfecta, incluídas as máis esixentes: aquelas que incorporan microorganismos. «Traballar con mesturas aditivadas con microorganismos require un nivel de precisión e control que moi poucas plantas poden ofrecer», sinala Díaz. «O noso sistema de envasado é punteiro a nivel tecnolóxico, e seguirá mellorando nos próximos anos para adaptarse ás novas normativas, que implicarán o uso de abonos cada vez máis sostibles». Planta de Delagro nas Pontes

Unha campaña comprimida... e unha marca histórica

As choivas desta campaña obrigaron a concentrar o traballo de todo un ano en apenas unhas semanas: máis do 80% da produción anual concentrouse entre marzo e abril, o que levou á fábrica para traballar a dúas quendas, seis días á semana. E non é un traballo calquera. A complexidade do proceso de envasado permite realizar entre 14 e 16 referencias distintas nun só día. Cada cambio de referencia implica limpar coidadosamente as máquinas para evitar contaminacións, recalibrarlas e realizar o correspondente cambio de sacos. Precisión industrial en estado puro.
 Máis de 1000 camiones cargados en pouco máis de dous meses, cunha marca de carga de 40 camiones nun só día.
«Para dar saída a ese volume de produto, a loxística ten que operar de forma impecable, como un reloxo suízo que non admite fallos», afirma o responsable. «Cada minuto conta, e o noso equipo sábeo».

O verdadeiro motor: as persoas

Detrás de cada tonelada producida e de cada camión cargado hai algo que ningunha máquina pode substituír. «Nada disto sería posible sen a coordinación de todo un equipo: os operarios de fábrica, que son a clave deste proceso, o persoal administrativo, a loxística e o departamento de compras», subliña Jose Manuel Díaz. «A tecnoloxía é fundamental, pero o que marca a diferenza son as persoas. Elas son as que converten un ano complicadísimo no mellor ano da historia desta fábrica».
Tempo medio de carga de 50 minutos desde que o camión entra nas instalacións ata que sae.
Ese é, en definitiva, o selo da fábrica das Pontes: tecnoloxía punteira, procesos impecables e un equipo humano comprometido. A combinación que explica por que Delagro é, campaña tras campaña, a empresa de referencia do sector.