Gandería Lar de Gracoza: Unha historia de evolución, confianza e futuro

Hai explotacións gandeiras que medran aumentando o número de vacas. Outras fano construíndo novas instalacións. Algunhas, mesmo incorporan tecnoloxías que transforman por completo a súa forma de traballar. Pero as ganderías que realmente deixan pegada son aquelas capaces de evolucionar sen perder a súa esencia. Lar de Gracoza, no Arneiro, no concello lugués de Cospeito, é unha delas.

A súa historia comezou moito antes de que os robots de muxidura formasen parte da paisaxe habitual das granxas galegas. Comezou nunha época na que o traballo medíase en horas interminables e a muxidura era unha tarefa que esixía mans fortes, paciencia e constancia. Unha época que Juan Francisco Novo lembra perfectamente.

As primeiras vacas muxíanse a man, enchendo caldeiros un tras outro. O rabaño era pequeno, como ocorría na maioría das explotacións familiares daqueles anos. Con todo, xa entón existía unha idea clara: medrar paseniño, pero facéndoo ben.

A familia iniciara a súa traxectoria gandeira en Bazar. Máis tarde, grazas á concentración parcelaria, conseguiu asentarse no Arneiro, onde leva case seis décadas desenvolvendo un proxecto que soubo adaptarse a cada etapa da evolución do sector lácteo.

A transformación nunca foi froito da casualidade. Co paso dos anos chegaron novas instalacións, novas formas de manexo e unha aposta decidida pola mellora xenética. Desde 1985, a familia Novo traballou cun obxectivo moi concreto: criar animais capaces de combinar produción, saúde e funcionalidade. “Buscamos vacas que non dean problemas e que dean moito leite”, resume Juan Francisco.

Detrás desa afirmación escóndense décadas de selección xenética, utilizando algúns dos mellores touros procedentes do Canadá e dos Estados Unidos. Moito antes de que as probas xenómicas e as ferramentas actuais facilitasen o acceso á información, a explotación xa traballaba para construír un rabaño equilibrado, eficiente e preparado para afrontar os retos do futuro.

Esa visión a longo prazo permitiu que Lar de Gracoza se consolidase como unha das explotacións máis avanzadas da súa contorna. Un recoñecemento que tivo un dos seus momentos máis salientables en 1996, cando a gandería se converteu na quinta de España en ICO.

Aquela base xenética e produtiva sería fundamental para afrontar a que probablemente fose a maior transformación da historia recente da explotación. A chegada da automatización.

Fai máis dunha década, cando o muxido robotizado aínda xeraba dúbidas en moitas explotacións, a familia Novo tomou unha decisión que marcaría o rumbo dos anos seguintes. Apostar por un robot de muxidura non significaba unicamente substituír unha sala tradicional por unha máquina máis moderna. Significaba cambiar a organización do traballo, redefinir o manexo dos animais e confiar boa parte do futuro da explotación a unha tecnoloxía que entón aínda estaba a demostrar todo o seu potencial.

Foi nese momento cando apareceu Lely. A elección non foi casual. Juan Francisco lémbrao con claridade. Buscaban unha marca que ofrecese garantías, unha tecnoloxía contrastada e, sobre todo, un servizo técnico capaz de responder cando máis se necesitase. “Sabiamos que unha marca como Lely ía garantir uns bos resultados e a seguridade de que a máquina ía estar sempre ben atendida”.

Aquela confianza materializouse nun Lely Astronaut A3 Next instalado na antiga granxa. Os resultados non tardaron en chegar. O robot comezou traballando con 68 vacas e alcanzou cifras de produción que demostraron todo o potencial do sistema. Chegou a muxir máis de 3.200 litros diarios, unha cifra que reflicte tanto o rendemento da tecnoloxía como a calidade do rabaño que a sustentaba.

Pero quizá o dato máis revelador non foi a produción. Durante todos aqueles anos, a explotación non tivo que descartar nin unha soa vaca porque o robot fose incapaz de muxila. A adaptación dos animais foi total e confirmou que a automatización podía integrarse de forma natural no modelo de traballo que a familia construíra durante décadas. “Nós non montamos o robot para irnos de vacacións”, explica Juan Francisco. “Montámolo para mellorar e estar máis tranquilos”, e iso foi exactamente o que ocorreu.

A automatización permitiu gañar precisión, mellorar o control dos animais e reducir a presión que durante xeracións marcara os horarios das explotacións leiteiras. Con todo, lonxe de substituír ao gandeiro, a tecnoloxía permitiulle dedicar máis tempo ao verdadeiramente importante: a xestión do rabaño.

Ese proceso culminou hai apenas un ano coa posta en marcha dunhas instalacións completamente novas. A nova nave representa a materialización dunha idea que a familia levaba anos desenvolvendo: crear unha explotación deseñada ao redor do benestar nimal e da automatización intelixente.

A construción combina estrutura tipo invernadoiro, cuberta de panel sándwich, cubículos flexibles, camas de area e amplos patios de exercicio. Todo foi concibido para favorecer o confort dos animais e optimizar o seu comportamento natural.

No centro dese sistema volven atoparse dous nomes familiares para a explotación: os Lely Astronaut. Os dous novos Astronaut A5 constitúen hoxe o corazón da granxa.

Despois de anos traballando co A3 Next, Juan Manuel Novo recoñece que parecía difícil mellorar os resultados obtidos por aquela primeira máquina. Con todo, os novos robots conseguiron elevar aínda máis o nivel de precisión, eficiencia e fiabilidade.

“Non arrimamos apenas vacas”, explica. “Pasamos das tres muxiduras de media e unicamente temos que empuxar unhas poucas vacas cada día para conseguir unha media de produción que supera os 45kg de leite por vaca e por día”.

A automatización non termina aí. Xunto aos robots de muxido, a explotación incorporou tamén un Lely Discovery Collector C2 encargado da limpeza automática dos patios e un sistema de arrimado de comida que mantén o alimento constantemente accesible para os animais, grazas ao Lely Juno Flex.

Máis que un conxunto de máquinas independentes, Lar de Gracoza funciona hoxe como un ecosistema integrado onde cada tecnoloxía cumpre unha función específica para mellorar o benestar animal e facilitar a xestión diaria. O resultado é unha explotación moderna, eficiente e preparada para seguir medrando.

Con Juan Francisco xa xubilado, o traballo diario recae actualmente sobre Juan Manuel, a súa nai María del Mar García e un empregado. A flexibilidade que achega a automatización permite organizar o traballo dun xeito impensable hai apenas unhas décadas, sen renunciar en ningún momento ao control e a supervisión que require unha gandería de alto nivel.

Mentres tanto, o futuro continúa tomando forma. Preto do corenta por cento do rabaño está formado por vacas de primeiro parto con excelentes resultados produtivos. A recría desenvólvese integramente na explotación e o obxectivo pasa por seguir aumentando progresivamente o número de animais en muxidura.

Porén, máis aló das cifras, Lar de Gracoza representa algo máis profundo. Representa a historia dunha familia que soubo evolucionar sen romper coas súas raíces. Unha explotación que comezou muxindo vacas a man e que hoxe traballa con algunhas das tecnoloxías máis avanzadas do sector. Un proxecto onde a xenética, o benestar animal e a innovación camiñaron sempre na mesma dirección.

E tamén unha historia de confianza. A confianza dunha xeración que construíu os alicerces da explotación. A confianza de quen apostou pola mellora xenética cando aínda era unha aposta de futuro. E a confianza depositada hai máis de dez anos nunha tecnoloxía e unha marca, Lely, que transformou para sempre o xeito de traballar da granxa.

Porque en Lar de Gracoza a innovación nunca foi unha meta en si mesma. Foi, simplemente, a mellor ferramenta para seguir facendo o mesmo que a familia Novo leva facendo desde hai case sesenta anos: coidar dos seus animais e mellorar cada día.