“Ecolóxico e local han de ir da man se queremos consumir con responsabilidade”

Conversamos con Montse Escutia, nomeada recentemente directora da feira BioCultura, que se consolida como o escaparate dun sector en crecemento en Galicia, comunidade líder en produción “bio”. Co apoio das institucións galegas, o evento busca impulsar o consumo interno e ofrecer unha alternativa real de consumo e viaxe comprometidos co futuro do territorio.

Desde outubro de 2025, Montse Escutia é a nova directora de BioCultura e presidenta da Asociación Vida Sana, un referente na promoción da produción ecolóxica e o consumo responsable en España. Cunha longa traxectoria vinculada á feira como colaboradora estreita da súa antecesora, Anxos Parra, Escutia asume agora o reto de liderar unha nova etapa nun momento clave para o sector, marcado pola necesidade de consolidar o mercado interno e facer fronte ao greenwashing.

Con ela abordamos os eixos que marcarán a edición de BioCultura & Ecoturismo A Coruña 2026, que se celebrará do 6 ao 8 de marzo en EXPOCoruña. A feira, que conta co respaldo institucional da Xunta, as catro deputacións galegas e o Concello da Coruña, entre outros, combinará a promoción do alimento ecolóxico e local -nunha comunidade líder en produción acuícola e gandeira, especialmente de produtos lácteos- co impulso ao ecoturismo como fórmula de viaxe respectuosa co territorio. Falamos con ela do consumo bio en España, aínda por baixo da media europea, do potencial galego como destino ecoturístico e do apoio institucional necesario para seguir crecendo.

– Que destacarías de BioCultura & Ecoturismo A Coruña 2026?
– Este ano estamos a potenciar as actividades destinadas a profesionais do sector ecoturístico. Entre as actividades previstas celebrarase unha Fam Trip á que xa confirmaron a súa participación numerosos operadores de turismo nacionais e internacionais. Ademais, na feira haberá un espazo Workshop cunha axenda de máis de 60 entrevistas xa concertadas con antelación. Para nós é moi importante que os operadores coñezan que é o ecoturismo e que ofertas ofrece Galicia, especialmente a relación entre turismo sustentable e a produción de alimentos ecolóxicos que é o outro obxectivo desta feira.

– Como valoras a colaboración coas institucións galegas para facer posible este evento tan relevante para o sector bio en España?
– O apoio decidido dun gran número de institucións públicas galegas foi clave para que a feira púidose consolidar. Contamos sempre coa colaboración de Xunta Galicia, AGACAL-CRAEGA, Consorcio de Turismo da Coruña, Clúster de Turismo de Galicia, e a presenza das Deputacións de Coruña, Lugo e Ourense. Isto demostra o papel de BioCultura como espazo de encontro e fomento do ecoturismo, a alimentación ecolóxica e o consumo responsable.

Temos moito camiño por percorrer para favorecer que eses produtos de gran calidade, e sen residuos de pesticidas, queden no mercado interno.

– Trátase da feira decana da produción agroecológica en España. Que che parece máis relevante da evolución da produción e do consumo de produtos ecolóxicos en España e en Galicia nos últimos anos?
– A superficie destinada ao cultivo ecolóxico segue crecendo. Actualmente xa é un 12% da superficie agraria útil. Somos un país produtor, o principal de Europa, pero pouco consumidor. Cunha media de gasto de 65€ por persoa e ano estamos moi afastados doutros países da nosa contorna. En países como Francia, Alemaña ou Dinamarca esta cifra supera os 200€. Temos moito camiño por percorrer para favorecer que eses produtos de gran calidade, e sen residuos de pesticidas, queden no mercado interno.

Galicia é unha das comunidades con maior consumo e sitúase nos 86€, e experimentou un gran crecemento nos últimos anos. Respecto da produción destaca a acuicultura e a gandaría. Galicia concentra máis do 90% das actividades de produción acuícola ecolóxica de España. E eu diría que unha gran parte do leite ecolóxico que se consome no noso país produciuna unha vaca galega. A produción avícola, tanto ovos como pitos, é das maiores do noso país.

Esta é a mensaxe que debemos dar: ecolóxico e local han de ir da man se queremos consumir con responsabilidade.

– Preocupa en como pode afectar o acordo UE-Mercosur ao sector produtor ecolóxico de España?
– O Mercosur só beneficia ás grandes multinacionais; non é un acordo bo para ningún produtor pequeno que vende localmente, nin aquí nin nos países do Sur. Existe a preocupación de que se permita a entrada de alimentos ecolóxicos con estándares ambientais menores e que compitan cos producidos aquí. Por sorte o consumidor ecolóxico tamén adoita ser moi consciente da importancia que os alimentos tamén sexan de produción local. Esta é a mensaxe que debemos dar: ecolóxico e local han de ir da man se queremos consumir con responsabilidade.

– Facedes especial fincapé no ecoturismo. Por que? Como repercute no impulso á agricultura ecolóxica?
– Porque cremos que ecoturismo e produción ecolóxica van da man. En Galicia, como en todo o país, o turismo ten un gran peso como motor económico do territorio. As zonas rurais teñen unha oportunidade de mostrar as súas paisaxes e os seus recursos naturais. Pero un sistema de produción que contamine e que destrúa a biodiversidade non é compatible con preservar eses encantos do noso territorio. Sen esquecer o valor engadido que os alimentos ecolóxicos, moitas veces asociados ao uso de variedades e razas autóctonas, proporcionan á gastronomía local.

A solución global non é deixar de usar pesticidas só en Europa: temos que evitalos a nivel mundial. Por unha banda, por solidariedade e xustiza social e, por outro, porque o que pasa na outra parte do mundo tamén nos repercute a nós.

– España é un gran produtor europeo de produtos ecolóxicos, en boa medida para a exportación. Un produto local e de tempada cultivado en convencional é máis sustentable que uno ecolóxico que “viaxa” moito?
– Ese é un gran debate e que moitas veces xera confusión. Aínda que depende de moitos factores, en xeral, o maior impacto ambiental e climático da alimentación non é o transporte de alimentos. Por moi local e de tempada que sexa un produto, se para producilo contaminouse, erosionouse, destruíuse biodiversidade, etc., a súa pegada ambiental é grande. Sen esquecer os problemas de saúde asociados á presenza de residuos de pesticidas neses alimentos locais. Ao revés, un produto ecolóxico cultivado a miles de quilómetros o único impacto que ten é ese transporte. Porque na zona onde se produciu evitou a contaminación e a perda de biodiversidade, algo que a longo prazo nos beneficiará porque a contaminación viaxa miles de quilómetros. A solución global non é deixar de usar pesticidas só en Europa: temos que evitalos a nivel mundial. Por unha banda, por solidariedade e xustiza social e, por outro, porque o que pasa na outra parte do mundo tamén nos repercute a nós. Pero o ideal é sempre ecolóxico e local.

– Cales consideras que serían as claves para potenciar o consumo destes alimentos en España?
– Segundo todos os estudos o principal freo é o prezo. Aínda que a diferenza respecto dos alimentos convencionais ha diminuído estes últimos anos coa gran inflación sufrida polos produtos alimentarios. O mercado ecolóxico é máis estable. Por iso desde o sector pedimos que se aplique un IVE superreducido aos alimentos ecolóxicos xa que a súa contribución ao ben común é notable. Por unha banda, a súa produción non contamina e, por outro, son mellores para a saúde das persoas.

Temos que seguir informando e por iso feiras como BioCultura seguen sendo tan necesarias.

Outro aspecto importante é a información. Hoxe en día as persoas consumidoras atopan nos produtos numerosas etiquetas ambientais. Algunhas están baleiras de contido, son greenwashing, e outras, como nos alimentos ecolóxicos, hai detrás un regulamento europeo e todo un sistema de control, e certificación que o apoia. Pero para unha persoa que non está ben informada é o mesmo e elixe o máis barato. O sector ecolóxico ten dificultades para competir nun mercado con tanta información falsa ou pouco rigorosa. Temos que seguir informando e por iso feiras como BioCultura seguen sendo tan necesarias.

– Que lles dirías aos nosos lectores para animalos a visitar BioCultura A Coruña?
– Que BioCultura é unha feira moi distinta ás feiras que coñecen. Que non só son estands con produtos, senón moitas actividades paralelas onde seguro que atopan algo que lles interesa: demostracións de cociña, talleres de cosmética, actividades infantís, charlas, etc. Na feira van poder coñecer moitas opcións para que o seu consumo sexa máis sustentable e a produtores ecolóxicos que lle van a explicar de primeira man como fan as cousas e por que vale a pena consumir os seus produtos.

Se actuamos de maneira conxunta, podemos xerar un gran impacto na economía global. E provocar o cambio.

– Algo máis que queiras engadir?
– Animar ás persoas a crer que, por difícil que pareza, sempre podemos facer algo para que o noso mundo sexa mellor. Son tempos difíciles e é fácil caer no desánimo. Pero somos moitas as persoas que estamos a traballar e pensado que podemos facer para cambiar as cousas. O cambio de modelo está nas nosas mans. Se actuamos de maneira conxunta, podemos xerar un gran impacto na economía global. E provocar o cambio.