“A gandería de ovino e cabrún ten moita marxe de crecemento en Galicia porque só producimos o 20% do que consumimos”

Situación do cabrún e ovino

Dende 2010, Galicia perdeu o 50% das súas ovellas e o 40% das cabras. Son uns datos que poden parecer alarmantes pero que en realidade supoñen unha enorme posibilidade de crecemento para as explotacións que actúen con coherencia. Así se explicou nas xornadas celebradas na Finca Marco da Curra (Monfero) pertencente ao Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo (CIAM) e impartida por Joan Alibés (Beealia), Miguel Viña (ADSG Acivo) e Santiago Crecente (CIAM).

Alibés, responsable de Beealia, insistiu no concepto de coherencia. “O gandeiro ten que adaptar os recursos da granxa á raza coa que vai traballar. E viceversa. Non ten sentido ter a mellor raza do mundo se non temos terra que produza para alimentala. Como non ten sentido ter razas autóctonas comendo raigrass concebido para vacas de leite. Manexo, alimentación e animais teñen que partir dun planteamento previo que os faga concordar.”, dixo.

No ovino e cabrún hai que adecuar os recursos á raza coa que imos traballar. Nunca escoller a raza antes de avaliar o que temos. (Joan Alibés, Beealia)

Nesa liña, Alibés apuntou a que hai proxectos que fracasan por non adecuar a superficie dispoñible coa raza elixida para producir -tanto de ovella como de cabra- ou cos obxectivos de rendibilidade que se queren acadar.

Un dos datos máis significativos foi o de que a produción de ovino e cabrún galego apenas supera o 20% da demanda desa carne que hai en Galicia. Así, non habería que preocuparse pola estacionalización do consumo -que se centra no verán e o Nadal- porque a posibilidade de crecemento é enorme e hai suficiente demanda para todo o que se produce. E, ademais, a bon prezo.

Tradicionalmente, o cabrito ten máis prezo para o consumidor final ca o año. “Pero é moi difícil facer grandes entregas de cabrito dunha sóa vez. Non hai quen poida entregar 100 exemplares dunha tacada. E a industria tampouco vai ir recoller tres ou catro. Esa falta dun fluxo mediano e constante fai que a profesionalización do cabrún en Galicia sexa moi dificultosa.”, di Alibés.

O cabrito sempre estivo mellor pagado que o cordeiro. Pero a súa cría e comercialización son moito máis limitadas.

Nese contexto, o técnico cre as cabras teñen moitas opcións de futuro na contorna das áreas urbanas. “Hai un mercado máis amplo. Carnicerías, restaurantes, superficies comerciais…e é posible atopar nichos tanto para a carne como para pequenas elaboracións de lácteos. Uns lácteos que tamén se poderían curar e vender por Internet.”

Para Alibés, outro problema é que non se fixo unha selección produtiva da cabra en Galicia. “Aínda que limpe o monte, ten que ser rendible. Pero hai ataques de lobos, exemplares que escapan…ademais de que a cabra nunca engorda e así sucumbe máis facilmente as enfermidades.” As de raza Boer son as únicas cabras que engordan, pero non valen para zonas de monte galegas polo tipo de vexetación e a altitude.

Na parte técnica das xornadas empregáronse ovellas e cabras de raza galega e tamén ovellas texel. As autóctonas porque conteñen un patrimonio xenético único que hai que conservar e as texel pola súa capacidade produtiva. As tres razas son obxecto de seguimento no Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo (CIAM).

Unha boa opción para a ovella de raza galega é a produción de años sen destetar, que están moi cotizados e son relativamente doados de producir.

“A ovella texel é moi dócil e moi produtiva. Cun crecemento rápido dos años e sen necesidade de usar pensos. Tamén ten facilidade de adaptación. En Galicia acadamos unha liña xenética de alto nivel para conseguir carne en base a pasto. Incluso sen ser una pastos de altísima calidade, os resultados de volumes cárnicos son excelentes.”

No tocante a ovella galega, Alibés cre que sería moi apta para producir cordeiro sen destetar en terreos de non moita produción de pasto. “Se hai herba abundante todo o ano, interesa máis usar texel porque os resultados serán mellores. Se os pastos escasean interesará máis ter ovellla galega producindo años de pouco peso, que están moi valorados. Pero, insisto, sempre axeitando todos os parámetros que inflúen na rendibilidade.

As xornadas

O técnico de Beealia sinalou que as xornadas tiveron unha participación moi ampla porque é a única actividade de formación e asesoramento en cabrún e ovino que se celebra en Galicia. A Axencia Galega da Calidade Alimentaria (Agacal), xuntou un grupo no que o 50% dos participantes eran gandeiros en activo e o outro 50% persoas que están empezando ou valorando empezar proxectos.

O que se fixo foi aportar unha visión global do traballo gandeiro. Con aspectos tan dispares como control do rume, coidado dos pastos, manexo da alimentación para favorecer partos dobres ou xestión comercial, axudas dispoñibles e pautas de comportamento animal.

Segundo Alibés, ademais dos coñecementos prácticos e teóricos transmitidos, foi moi importante a interacción entre os participantes. Un dos exercicios consistiu en que cada un deles tiña que explicar que quería facer, con que raza, con que obxectivos e explicar porque se escollerían para eso uns modelos de traballo ou outros.

Darlle algún tipo de valor a la e convertela nun recurso e non nun residuo segue a ser unha asignatura pendente no sector ovino.

Falouse tamén do problema da la, que segue sen ter saídas comerciais. Alibés sinala que o problema é que a industria téxtil non a quere se non vai lavada. “Na península só hai dous ou tres lavadoiros de la. Porque son moi caros e pouco rendibles. Outra opción é usala como fertilizante, “pero habería que hixienizala e pelletizala, co cal tamén sube o custo.”

Así, semella que o destino da la serán coberturas orgánicas en cultivos que as precisen. Aínda que parece pouco probable que os gandeiros vaian obter un beneficio económico por desfacerse dun residuo como a la. No curso tamén se falou brevemente da produción de leite con cabras e ovellas, aínda que con tempo reducido por ser proxectos moi pequenos.

Alibés afirma que a xornada amosou a enorme diferencia entre criar para autoconsumo e ser profesional da gandería. “Creouse unha bastante sólida para coñecer os retos aos que te vas enfrontar día a día na explotación. Porque non se deixa ningún aspecto do traballo nas explotacións sen abranguer e apórtanse moitos datos.”

A interacción posterior tamén é importante. “Créanse contactos, grupos de wsp e de redes…sempre acaban tecendo sistemas de consulta e colaboración e aprenden uns dos outros. E nós sempre estamos para acompañalos.”